Czujniki temperatury wykorzystywane w łańcuchu chłodniczym – parametry i zasada działania

Wpis zaktualizowany: październik 2026 - z porównaniem czujników NTC, Pt100, DS18B20 i termopary, tabelą dokładności w temperaturze chłodni i mroźni, zasadą „rejestrator na zewnątrz, sonda w komorze”, rozmieszczeniem czujników według wytycznych WHO i doborem sondy do rejestratora.

Czujnik temperatury do chłodni i mroźni składa się z dwóch części: sondy, która zamienia temperaturę na sygnał elektryczny, i rejestratora, który ten sygnał przelicza, zapisuje, pokazuje i wysyła alarm. W chłodni na niezamrożone owoce, warzywa i inne produkty spożywcze utrzymuje się często od 0 do 4 °C, w mroźni do długiego przechowywania około -25 °C, a żywność głęboko mrożona musi mieć -18 °C lub mniej w każdym punkcie produktu. Poniżej opisujemy, jak działają poszczególne rodzaje czujników, które parametry naprawdę decydują o wyborze, gdzie umieścić sondę i jaki zestaw sprawdzi się w chłodni, mroźni i w transporcie. Ogólne zasady łańcucha chłodniczego i wymagane temperatury dla różnych produktów zebraliśmy we wpisie Łańcuch chłodniczy - co to jest i jak go kontrolować.

Zasada działania czujnika temperatury

Każdy czujnik temperatury wykorzystuje zjawisko fizyczne, które zmienia się wraz z temperaturą: opór elektryczny, napięcie albo stan układu półprzewodnikowego. Od tego zależy, jak dokładny jest pomiar w mrozie, jak długi może być kabel i z jakim rejestratorem sonda będzie pracować.

Sam czujnik tylko mierzy. Zapis, wykres i alarm zapewnia rejestrator, a rejestratory z Wi-Fi albo LTE wysyłają dane do chmury, na smartfon i pocztę elektroniczną. Dlatego ręczne spisywanie odczytów z termometru coraz częściej zastępuje ciągły zapis z powiadomieniem o przekroczeniu progu.

Ważne parametry czujnika do chłodni i mroźni

• Zakres pomiaru sondy i zakres pracy rejestratora - to dwie różne liczby. Sonda DS18B20 mierzy od -55 °C, ale rejestrator, do którego jest podłączona, może pracować tylko od -20 °C. W mroźni decyduje ta druga liczba.
• Dokładność w temperaturze pracy, a nie w temperaturze pokojowej. Producenci często podają dokładność dla wybranego przedziału - poza nim błąd bywa większy albo nie jest podany wcale.
• Szczelność sondy - w chłodni sonda pracuje w wilgoci, szronie i przy myciu komory. Sondy w stalowej osłonie o szczelności IP68 można zanurzać i myć.
• Długość i rodzaj kabla - musi sięgnąć od rejestratora na zewnątrz do miejsca pomiaru w komorze. Płaski kabel sondy przechodzi pod uszczelką drzwi bez wiercenia.
• Zasilanie - przy drzwiach komory rzadko jest gniazdko, dlatego liczy się praca na bateriach albo z zasilacza poprowadzonego poza komorą.
• Wyświetlacz - pozwala sprawdzić temperaturę przed otwarciem komory albo przed załadunkiem bez sięgania po telefon.
• Alarm i przesył danych - powiadomienie e-mailem, SMS-em albo w aplikacji, gdy temperatura wyjdzie poza próg, także w nocy i w weekend.
• Wzorcowanie - świadectwo wzorcowania w punktach zbliżonych do temperatury pracy, np. +4 °C i -20 °C. Jak to wygląda w praktyce, opisujemy we wpisie Kalibracja termometru - na czym polega i kiedy ją wykonać.

Dokładność czujników w temperaturze chłodni i mroźni

Tabela zestawia dokładność według danych producentów w dwóch typowych punktach: +4 °C dla chłodni i -20 °C dla mroźni. Dla porównania podajemy też tolerancję samego elementu Pt100 według normy IEC 60751 - pokazuje, że o wyniku decyduje cały tor pomiarowy, a nie tylko rodzaj czujnika.

Punkt odniesienia daje Światowa Organizacja Zdrowia: rejestratory używane do mapowania magazynów produktów leczniczych mają mieć błąd nie większy niż ±0,5 °C w każdym punkcie wzorcowania, sprawdzany co roku w trzech punktach obejmujących zakres pracy. Przepisy żywnościowe nie podają takiej liczby wprost - dla żywności głęboko mrożonej rozporządzenie (WE) nr 37/2005 odsyła do norm EN 12830, EN 13485 i EN 13486. Co to znaczy przy wyborze rejestratora, wyjaśniamy we wpisie Rejestratory UbiBot a norma EN 12830.

Sonda UbiBot PT100 ma szeroki zakres, ale jej dokładność ±(2 % + 1 °C) wystarcza do pieców, suszarni i zbiorników w procesach przemysłowych, a nie do chłodni. W komorze chłodniczej i mroźni lepiej sprawdzi się sonda DS18B20 albo termistor z rejestratorem Tinytag.

Rejestrator na zewnątrz, sonda w komorze

W wielu chłodniach, a w każdej mroźni, do środka wchodzi tylko sonda na kablu, a rejestrator wisi na zewnątrz. Powody są trzy: zakres pracy obudowy i baterii rejestratora jest węższy niż zakres sondy, w chłodniach na owoce i warzywa długo utrzymuje się wilgotność powyżej 90 %, a stalowe ściany komory tłumią sygnał Wi-Fi.

Rejestratory UbiBot przyjmują sondę DS18B20 i TH30S-B na złącze micro-USB (WS1, WS1 Pro) albo mini-jack (seria GS1). Przy zamawianiu trzeba więc podać, do którego rejestratora sonda ma pasować.

Gdzie umieścić czujnik w chłodni i mroźni

Najlepiej udokumentowaną metodę opisuje Światowa Organizacja Zdrowia w wytycznych do mapowania temperatury magazynów (WHO TRS 961, aneks 9, suplement 8). Wytyczne dotyczą produktów leczniczych, ale sposób postępowania sprawdza się w każdej komorze chłodniczej: najpierw zmierzyć, jak rozkłada się temperatura, a dopiero potem wybrać miejsca stałych sond.

1. Siatka pomiarowa - rejestratory rozmieszcza się na długości i szerokości komory, zwykle co 5-10 m, a w miejscach składowania palet dodatkowo.
2. Trzy wysokości - przy suficie do 3,6 m rejestratory stoją jeden nad drugim na poziomie niskim, średnim i wysokim, np. przy podłodze, na 1,2 m i na 3 m. W wyższych komorach dochodzą kolejne poziomy pośrednie.
3. Czas i interwał - mapowanie chłodni i mroźni trwa od 24 do 72 h, z tym samym interwałem zapisu we wszystkich rejestratorach, zwykle od 1 do 15 minut. Gdy komora ma dwa agregaty, mierzy się pracę każdego z osobna.
4. Najcieplejsze i najzimniejsze miejsce - porównuje się punkty przy parowniku i najdalsze od niego oraz strefę drzwi. Stałe sondy monitoringu montuje się tam, gdzie mapowanie pokazało skrajne temperatury.
5. Ponowne mapowanie - po zmianie nastawy agregatu, sposobu składowania albo gdy zapis pokazuje niewyjaśnione wahania, a okresowo na przykład co trzy lata.

W małej komorze bez mapowania rozsądnym punktem wyjścia są dwie sondy: jedna w strefie drzwi, gdzie powietrze ogrzewa się przy każdym otwarciu, i druga w miejscu najdalszym od parownika. Kilkudniowy zapis z obu pokaże, czy to rzeczywiście skrajne punkty komory.

Sonda w powietrzu czy w buforze

Sonda w powietrzu reaguje na każde otwarcie drzwi, więc dobrze pokazuje pracę agregatu, ale przy niskim progu alarmu potrafi wywołać fałszywe powiadomienia. Sonda zanurzona w buforze - fiolce z glikolem, etanolem lub gliceryną, w piasku, kulkach szklanych albo w bloku z teflonu lub aluminium - reaguje wolniej i lepiej odpowiada temperaturze samego produktu. Bufor zaleca się przy przechowywaniu szczepionek. Przy żywności głęboko mrożonej rozporządzenie 37/2005 wymaga monitorowania temperatury powietrza, a wymóg -18 °C dotyczy temperatury produktu - dlatego w mroźni warto mierzyć powietrze, a przy kontroli dostaw sprawdzać także produkt.

Zapis, alarmy i dokumentacja

Rejestrator z alarmem zastępuje ręczne spisywanie odczytów, ale nie zwalnia z prowadzenia dokumentacji. Rozporządzenie 37/2005 wymaga przechowywania datowanych zapisów temperatury żywności głęboko mrożonej co najmniej przez rok, a w systemie HACCP zapis z rejestratora jest gotowym rejestrem temperatur - jak go prowadzić, opisujemy we wpisie Rejestr temperatur w urządzeniach chłodniczych. Wymagane temperatury dla poszczególnych produktów znajdziesz we wpisach o temperaturze przechowywania mięsa i temperaturze w chłodni na kwiaty, a o kontroli temperatury w przewozie - we wpisie transport w temperaturze kontrolowanej.

Jaki czujnik do chłodni i mroźni wybrać

Pełny wybór sond znajdziesz w kategorii sondy i czujniki temperatury, a rejestratory do chłodni, pojazdów i przesyłek - w kategorii łańcuch chłodniczy. Pozostałe artykuły o chłodniach zebraliśmy w kategorii bloga Chłodnia.

Zanim kupisz

• Sprawdź zakres pracy rejestratora, a nie tylko sondy - w mroźni rejestrator UbiBot musi wisieć na zewnątrz.
• Czytaj dokładność dla temperatury, w której czujnik będzie pracować: DS18B20 ma ±0,5 °C od -10 do +85 °C, a w mroźni producent tej dokładności nie gwarantuje.
• Sonda musi pasować do rejestratora: DS18B20 i TH30S-B pracują z rejestratorami UbiBot (micro-USB albo mini-jack), PB-5001 z rejestratorem Tinytag View 2 TV-4020.
• Jeśli dokładność musisz wykazać dokumentem - przy kontroli, w audycie albo u odbiorcy - zamów świadectwo wzorcowania w punktach zbliżonych do temperatury pracy.
• Przy żywności głęboko mrożonej sprawdź, czy rejestrator ma aktualny dokument zgodności z EN 12830 dla tej konfiguracji.

Podsumowanie

Czujnik temperatury do chłodni i mroźni dobiera się według trzech pytań: jaki zakres, jaka dokładność w temperaturze pracy i czy sonda ma pracować w wilgoci albo w zanurzeniu. Do chłodni wystarczy sonda DS18B20 albo TH30S-B z rejestratorem UbiBot, w mroźni rejestrator zostaje na zewnątrz, a gdy liczy się udokumentowana dokładność w mrozie, lepiej sprawdzi się termistor z rejestratorem Tinytag. Stałe sondy montuje się w najcieplejszym i najzimniejszym punkcie komory, wyznaczonym przez mapowanie.

Jako dystrybutor wymienionych marek w Polsce dobieramy sondy i rejestratory do chłodni, mroźni i transportu, a przed wysyłką konfigurujemy sondy na rejestratorze. Napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h.

Zapytaj o czujnik do chłodni →

Artykuł zaktualizowany: październik 2026. Źródła: WHO Technical Report Series 961, aneks 9, suplement 8 „Temperature mapping of storage areas” (2015) - rozmieszczenie rejestratorów, czas mapowania, interwał, dokładność ±0,5 °C, ponowne mapowanie; IEC 60751 (czujniki Pt100 - współczynnik i klasy tolerancji); Immunize.org, Ask the Experts: Temperature Monitoring and Controls, za CDC Vaccine Storage and Handling Toolkit (sondy w buforze); dyrektywa 89/108/EWG (-18 °C dla żywności głęboko mrożonej); rozporządzenie Komisji (WE) nr 37/2005 (monitorowanie temperatury żywności głęboko mrożonej); dane producentów UbiBot i Tinytag.