Wpis zaktualizowany: październik 2026 - z poprawioną zasadą działania higrometru elektronicznego, tabelą rodzajów higrometrów, jednostkami wilgotności, dokładnością i sprawdzaniem higrometru oraz porównaniem modeli z naszej oferty.
Higrometr to przyrząd do pomiaru wilgotności powietrza. Para wodna w powietrzu wpływa na ludzi, budynki i materiały: jej nadmiar sprzyja pleśni, korozji i psuciu się żywności, a niedobór wysusza drewno, papier i błony śluzowe. Poniżej wyjaśniamy, czym higrometr różni się od termohigrometru i wilgotnościomierza, jakie są rodzaje higrometrów, jak działa higrometr elektroniczny, w jakich jednostkach podaje wynik i od czego zależy jego dokładność.
Co to jest higrometr
Nazwa pochodzi od greckich słów hygrós (mokry) i métron (miara). Higrometr mierzy wilgotność powietrza, najczęściej wilgotność względną w procentach (% RH). Trzy pojęcia bywają mylone:
- Higrometr - mierzy wilgotność powietrza.
- Termohigrometr - higrometr połączony z termometrem; pokazuje wilgotność i temperaturę, a często także punkt rosy. Większość współczesnych higrometrów elektronicznych to w praktyce termohigrometry - opisujemy je we wpisie Do czego służy termohigrometr.
- Wilgotnościomierz - mierzy wilgotność materiału: drewna, betonu, zboża, papieru czy biomasy. Działa inaczej niż higrometr, bo bada sam materiał, a nie powietrze wokół niego - przykłady opisujemy we wpisie Wilgotność materiałów sypkich - czym i jak mierzyć.
Higrometr do roślin w znaczeniu miernika wilgotności powietrza w szklarni i miernika wilgotności gleby rozróżniamy we wpisie Higrometry do ziemi i roślin.
Kto wynalazł higrometr
Pierwsze próby pomiaru wilgotności powietrza przypisuje się Leonardowi da Vinci, który w XV wieku opisał przyrząd z wagą i kulą wełny - wełna chłonęła wilgoć i stawała się cięższa. W XVIII wieku Szwajcar Horace-Bénédict de Saussure zbudował higrometr włosowy, w którym ludzki włos wydłuża się przy wzroście wilgotności i porusza wskazówkę. W XIX wieku Niemiec Ernst Ferdinand August opracował psychrometr - przyrząd z dwoma termometrami, suchym i zwilżonym. W XX wieku pojawiły się higrometry elektroniczne, które dziś zastąpiły włosowe i psychrometryczne w większości zastosowań.
Rodzaje higrometrów
| Rodzaj | Zasada działania | Gdzie dziś |
|---|---|---|
| higrometr włosowy (mechaniczny) | włos albo włókno syntetyczne zmienia długość wraz z wilgotnością i porusza wskazówkę | domowe higrometry wskazówkowe, termohigrografy; wymaga regularnej regulacji |
| psychrometr | porównuje temperaturę termometru suchego i zwilżonego - im suchsze powietrze, tym mocniej parowanie chłodzi termometr mokry | meteorologia, pomiary kontrolne; wynik odczytuje się z tabel albo przelicza |
| higrometr punktu rosy (lustrzany) | chłodzi lusterko do chwili pojawienia się rosy i mierzy jego temperaturę | laboratoria wzorcujące, przyrządy odniesienia |
| higrometr pojemnościowy | warstwa polimeru chłonie parę wodną i zmienia pojemność kondensatora | większość termohigrometrów i rejestratorów elektronicznych |
| higrometr rezystancyjny | warstwa higroskopijna zmienia opór elektryczny wraz z wilgotnością | tanie czujniki, sterowniki i urządzenia domowe |
| higrometr grawimetryczny | waży wodę usuniętą z określonej porcji powietrza | metoda odniesienia w laboratoriach |
Jak działa higrometr elektroniczny
Najczęściej spotykany higrometr elektroniczny ma czujnik pojemnościowy. To mały kondensator: dwie elektrody na podłożu ze szkła, ceramiki albo krzemu, a między nimi cienka warstwa polimeru. Polimer chłonie parę wodną z powietrza i oddaje ją, gdy powietrze robi się suchsze. Woda zmienia własności elektryczne warstwy, więc zmienia się pojemność kondensatora, a układ elektroniczny przelicza ją na wilgotność względną. Pomiar odbywa się w sposób ciągły, a rejestrator zapisuje wyniki w pamięci albo wysyła je do chmury.
Czujnik pojemnościowy potrzebuje chwili, żeby polimer wyrównał wilgotność z otoczeniem. Po przeniesieniu higrometru z ciepłego pomieszczenia do chłodnego albo odwrotnie wynik stabilizuje się dopiero po kilku, a czasem kilkunastu minutach, dlatego pierwszych odczytów po zmianie miejsca nie warto zapisywać.
W jakich jednostkach higrometr podaje wilgotność powietrza
- Wilgotność względna (% RH) - ile pary wodnej jest w powietrzu w stosunku do maksymalnej ilości, jaką powietrze w tej temperaturze może pomieścić. To podstawowa jednostka pomiaru wilgotności powietrza w higrometrach.
- Wilgotność bezwzględna (g/m³) - masa pary wodnej w metrze sześciennym powietrza; nie zależy od temperatury w taki sposób jak wilgotność względna.
- Punkt rosy (°C) - temperatura, do której trzeba ochłodzić powietrze, żeby para wodna zaczęła się skraplać. Termohigrometry wyliczają go z wilgotności i temperatury - szczegóły opisujemy we wpisie Punkt rosy - co to jest i jak go wyznaczyć.
Ta sama ilość pary wodnej daje różną wilgotność względną w różnej temperaturze: gdy powietrze się ogrzewa, wilgotność względna spada, a gdy się ochładza - rośnie. Dlatego higrometr zawsze warto czytać razem z temperaturą. Jak praktycznie zmierzyć wilgotność w domu i biurze, opisujemy we wpisie Czym mierzymy wilgotność powietrza.
Dokładność higrometru i jego sprawdzanie
Dokładność higrometru podaje się w procentach wilgotności względnej, zwykle dla zakresu od 10 do 90 % RH. Profesjonalne termohigrometry z naszej oferty mają dokładność od ±1,5 do ±3 % RH. Przy wilgotności bliskiej 0 i 100 % błąd rośnie, a skroplona woda na czujniku na pewien czas zafałszowuje wynik.
Czujniki wilgotności z czasem tracą dokładność - szybciej w zapylonym powietrzu, przy oparach chemicznych i długiej pracy w wysokiej wilgotności. Dlatego higrometr sprawdza się okresowo. W terenie służą do tego wzorce z roztworami soli o znanej wilgotności: do Schaller humimeter RH1 producent oferuje ampułki 35, 50 i 80 % RH z przyrządem do sond rurkowych. Gdy wyniki mają trafić do dokumentacji albo audytu, higrometr oddaje się do wzorcowania w laboratorium - jak wybrać punkty wzorcowania i czytać świadectwo, opisujemy we wpisach Jak dobrać punkty wzorcowania i Świadectwo wzorcowania miernika temperatury i wilgotności.
Gdzie stosuje się higrometry
- przemysł drzewny, papierniczy, poligrafia i farmacja - wilgotność powietrza wpływa na wymiary i jakość materiałów;
- zakłady spożywcze i chemiczne, magazyny i piwnice;
- serwerownie, szklarnie, pomieszczenia hodowlane;
- szpitale, apteki, muzea, galerie i archiwa;
- budownictwo - ocena ryzyka kondensacji na przegrodach i schnięcia wylewek;
- biura i domy - w pomieszczeniach mieszkalnych za komfortowy uznaje się zwykle przedział 40-60 % RH; to zalecenie, nie wymóg prawny (szczegóły we wpisie Jaka powinna być wilgotność powietrza w biurze, a skutki nadmiaru wilgoci we wpisie Zbyt wysoka wilgotność powietrza).
Higrometry w naszej ofercie
| Model | Rodzaj | Dokładność wilgotności | Do czego |
|---|---|---|---|
| Schaller humimeter RH1 | przenośny termohigrometr z wbudowaną sondą i pamięcią | ±1,5 % RH (10-90 %, 25 °C) | szybki pomiar w halach, magazynach, suszarniach; do sprawdzania ampułki wzorcowe |
| Schaller humimeter RH2 | termohigrometr z wymiennymi sondami | zależy od sondy | pomiar powietrza, wilgotności równowagowej materiału i aktywności wody |
| Gann BL Compact TF 3 | kieszonkowy termohigrometr z wymienną sondą | ±1,8 % RH (10-90 %) | obchody budynków, punkt rosy, budownictwo |
| Gann BL Compact TF-IR 2 | termohigrometr z pirometrem | ±1,8 % RH (10-90 %) | ocena ryzyka kondensacji na powierzchniach |
| Gann Klima 20 | rejestrator temperatury i wilgotności | ±1,8 % RH (10-90 %) | długi zapis w pomieszczeniach |
| UbiBot WS1 i WS1 Pro | rejestrator Wi-Fi z chmurą i alarmami | ±2 % RH (10-90 %) | zdalny monitoring biur, magazynów, serwerowni |
| Tinytag Ultra 2 TGU-4500 i View 2 TV-4500 | rejestrator z pamięcią, View 2 z wyświetlaczem | ±3 % RH (25 °C) | zapis w pomieszczeniach bez sieci, odczyt kablem USB |
Pełny wybór znajdziesz w kategorii termohigrometry.
Podsumowanie
Higrometr mierzy wilgotność powietrza, najczęściej wilgotność względną w % RH. Dawne higrometry włosowe i psychrometry zastąpiły dziś higrometry elektroniczne z czujnikiem pojemnościowym, zwykle połączone z termometrem w jednym termohigrometrze. Profesjonalny przyrząd mierzy z dokładnością od ±1,5 do ±3 % RH, a żeby tę dokładność zachować, sprawdza się go okresowo wzorcem albo w laboratorium.
Jako dystrybutor wymienionych marek w Polsce dobieramy higrometry, termohigrometry i rejestratory wilgotności do zakładów, magazynów, budownictwa i biur. Napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h.
Artykuł zaktualizowany: październik 2026. Źródła: Higrometr, hasło w Encyklopedii PWN; dane producentów Schaller (humimeter RH1, RH2), Gann (BL Compact TF 3, TF-IR 2, Klima 20), UbiBot (WS1, WS1 Pro) i Tinytag (Ultra 2 TGU-4500, View 2 TV-4500).
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google