Czym są termometry wysokotemperaturowe i jakie są ich zastosowania?

Wpis zaktualizowany: październik 2026 - z poprawionymi zakresami termopar, zasadą „zakres czujnika to nie zakres przyrządu”, trzema sposobami pomiaru w piecu (sonda przez ścianę, rejestrator razem z wsadem w osłonie termicznej, pomiar bezprzewodowy online) i doborem termometru do zastosowania.

Termometr wysokotemperaturowy to przyrząd, którego czujnik pracuje tam, gdzie zwykły termometr i elektronika rejestratora by nie przetrwały: w piecu do obróbki cieplnej, suszarni, piecu lakierniczym, hartowni, piecu chlebowym, wędzarni czy piecu laboratoryjnym. Zasada, od której zależy cały dobór, jest prosta - w gorącą strefę wchodzi tylko czujnik, a bateria, pamięć i wyświetlacz zostają na zewnątrz albo jadą razem z wsadem w osłonie termicznej. Poniżej opisujemy, jakie czujniki mierzą wysoką temperaturę, jak działa termopara, na jakie typy termopar zwrócić uwagę i jak dobrać termometr do zastosowania.

Co to jest termometr wysokotemperaturowy

Termometr pokojowy albo kuchenny mierzy w zakresie kilkudziesięciu stopni i nie nadaje się do pieca. Ograniczeniem nie jest sam pomiar, tylko elektronika: wtyk sondy piecowej Tinytag PB-6007 pracuje od -25 do +85 °C, korpus rejestratorów Tecnosoft MicroW do +140 °C, a rejestrator termoparowy TC-Log 8 USB do +130 °C. Termometr wysokotemperaturowy rozwiązuje to tak, że do strefy gorącej wprowadza się sondę - rezystancyjną Pt100 albo termoparę - a przyrząd, który zapisuje i pokazuje wynik, pracuje w bezpiecznej temperaturze.

Stąd najważniejsza rzecz przy zakupie: zakres czujnika to nie zakres przyrządu. Katalog rejestratora podaje, jakie temperatury umie przeliczyć z sygnału czujnika, a granicę pracy w piecu wyznacza wykonanie sondy - jej osłona, przewód i izolacja. Tę samą zasadę opisujemy szerzej we wpisie Rodzaje termometrów przemysłowych.

Jakie czujniki mierzą wysoką temperaturę

Do bardzo wysokich temperatur w hutach, odlewniach i piecach do wypału stosuje się termopary, bo czujniki rezystancyjne pracują zwykle do kilkuset stopni. Tam, gdzie wystarcza zakres do 600 °C, Pt100 daje dokładniejszy i stabilniejszy wynik. Pomiar bezdotykowy pirometrem sprawdza się na powierzchniach, do których nie da się przyłożyć sondy, ale nie pokaże temperatury wewnątrz komory ani wsadu.

Jak działa termopara w termometrach wysokotemperaturowych

Termopara to dwa przewody z różnych metali połączone na końcu w złącze pomiarowe. Thomas Johann Seebeck odkrył w 1821 r., że gdy złącze pomiarowe i drugie złącze (zimne, w przyrządzie) mają różne temperatury, w obwodzie powstaje napięcie termoelektryczne - niewielkie i zależne od różnicy temperatur. Rejestrator mierzy to napięcie, kompensuje temperaturę zimnego złącza i przelicza wynik na stopnie. Termopara nie ma elektroniki w gorącej strefie, dlatego wytrzymuje temperatury niedostępne dla innych czujników.

Budowę termopary, kompensację zimnego złącza, kolory przewodów i klasy dokładności opisujemy we wpisie Termopara - co to jest i jak działa.

Typy termopar do wysokich temperatur

Zakresy w tabeli to zakresy, które przelicza rejestrator Tinytag Ultra 2 TGU-4550 według producenta. Konkretna sonda może mieć dużo węższy zakres: sonda typu K Tinytag PB-4001-1M mierzy od -100 do +250 °C, a przy termoparach Tecnosoft TS19TCK (typ K) i TS19TCT (typ T) granicę pracy wyznacza przewód i izolacja - zakres dla Twojego procesu potwierdzamy przed wysyłką. Dlatego wybierając termometr do bardzo wysokich temperatur, sprawdza się zakres sondy, a nie tylko rejestratora.

Trzy sposoby pomiaru temperatury w piecu

Sonda przez ścianę pieca, przyrząd na zewnątrz

Najprostszy układ: sonda wchodzi do komory, a rejestrator albo miernik stoi obok pieca. Rejestratory Tinytag Plus 2 TGP-4104 i View 2 TV-4104 (z wyświetlaczem) pracują z sondą Pt100 PB-6006 do 600 °C albo sondą piecową PB-6007, której przewód PTFE może leżeć w komorze do 250 °C. Rejestrator TGU-4550 zapisuje temperaturę z termopary, a Tecnosoft TC-Log 8 USB z ośmiu termopar naraz - na przykład do mapowania rozkładu temperatury w komorze. Do pomiaru punktowego służy sonda Gann TT 480 Pt100 do 600 °C z rurką 480 mm, podłączana do ręcznych mierników Gann serii Classic.

Rejestrator razem z wsadem

Gdy trzeba zmierzyć temperaturę, którą widzi produkt - w piecu taśmowym, tunelu suszarniczym albo podczas wypału - rejestrator przejeżdża przez proces razem z wsadem. Tecnosoft MicroW L Bendable 300 i MicroW L Bendable 500 mają korpus pracujący od -40 do +140 °C i półsztywną sondę 300 mm o średnicy 2 mm, której czujnik wytrzymuje odpowiednio 300 albo 500 °C; certyfikat kalibracji obejmuje punkty od 25 °C do górnej granicy sondy. Wersje MicroW XL Bendable 300 i XL Bendable 500 mają większy korpus z myślą o długich wygrzewaniach.

Jeśli korpus musi wejść do strefy gorętszej niż 140 °C, zamyka się go w osłonie termicznej. Osłona TS04HP1 chroni MicroW L i XL przez 17 minut w 250 °C, a razem z zewnętrzną TS04HP2 - 134 minuty w 250 °C i 80 minut w 300 °C. Rejestrator TC-Log 8 USB w dużej osłonie TS18TCLHP wytrzymuje według krzywej producenta 220 minut w 150 °C, 110 minut w 250 °C i 95 minut w 300 °C; mniejsza osłona TS18TCLHPS do wersji TC-Log 8 S USB - 50 minut w 250 °C. Czas osłony dobiera się do długości cyklu z zapasem.

Bezprzewodowy termometr do wysokich temperatur

Gdy temperaturę pieca, zbiornika albo instalacji trzeba widzieć na bieżąco w telefonie, sprawdza się sonda UbiBot PT100: mierzy od -200 do +400 °C, a jej przewód 3 m pracuje w zakresie od -30 do +200 °C, więc w gorącą strefę wchodzi końcówka sondy, a przewód prowadzi się poza nią. Sonda współpracuje z rejestratorami UbiBot WS1 Pro, serii GS1, gniazdkiem SP1 i WS4 w wersji z wejściem na sondy, które wysyłają wynik przez Wi-Fi, LTE albo Ethernet do chmury z wykresami i alarmami SMS oraz e-mail.

Zastosowania termometrów do wysokich temperatur

Rejestratory do walidacji procesów termicznych w żywności - pasteryzacji i sterylizacji - opisujemy we wpisie Procesy termicznego utrwalania żywności. Pełny wybór znajdziesz w kategoriach rejestratory do procesów termicznych oraz rejestratory i termometry.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

• Zakres sondy, nie rejestratora - sprawdź, do jakiej temperatury pracuje osłona, przewód i izolacja sondy w Twoim procesie.
• Gdzie stoi elektronika - przyrząd na zewnątrz pieca, w strefie do 140 °C albo w osłonie termicznej dobranej do długości cyklu.
• Ile punktów pomiaru - jeden punkt kontrolny wystarcza do nadzoru, do mapowania komory potrzeba kilku sond naraz.
• Odczyt na bieżąco czy po procesie - rejestrator z pamięcią do dokumentacji cyklu, urządzenie online tam, gdzie potrzebny jest alarm.
• Wzorcowanie w punktach procesu - świadectwo powinno obejmować temperatury, w których pracujesz (wpis Jak dobrać punkty wzorcowania), a sposób czytania świadectwa opisujemy we wpisie Świadectwo wzorcowania.

Podsumowanie

Termometr wysokotemperaturowy to przede wszystkim właściwie dobrana sonda: Pt100 do około 600 °C, gdy liczy się dokładność, termopara do wyższych temperatur. Elektronika zostaje poza strefą gorącą albo jedzie z wsadem w osłonie termicznej, a o tym, ile stopni da się zmierzyć, decyduje wykonanie sondy, a nie katalogowy zakres rejestratora. Do pracy w piecu z odczytem na bieżąco służą sondy z przetwornikiem i rejestratorem online.

Jako dystrybutor wymienionych marek w Polsce dobieramy termometry, sondy, rejestratory i osłony termiczne do pieców, suszarni, hartowni i laboratoriów. Napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h.

Zapytaj o termometr do wysokich temperatur →

Artykuł zaktualizowany: październik 2026. Źródła: dane producentów Tinytag (TGU-4550, PB-4001-1M, PB-6006, PB-6007, TGP-4104), Tecnosoft (MicroW Bendable, osłony termiczne TS04HP1, TS04HP2, TS18TCLHP, TS18TCLHPS, TC-Log 8 USB, TS19TCK, TS19TCT), UbiBot (sonda PT100) i Gann (TT 480, BL Compact TF-IR 2).