Mapowanie temperatury w magazynach i pojazdach

Wpis zaktualizowany: październik 2026 - przepisaliśmy go według wytycznych WHO (suplementy 8 i 11 do raportu technicznego nr 961) i wytycznych Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej. Dodaliśmy rozmieszczenie rejestratorów w siatce i na wysokościach, czas trwania mapowania magazynu i komory, testy drzwi i zaniku zasilania, mapowanie pojazdów chłodniczych oraz to, kogo obowiązek mapowania dotyczy.

Mapowanie temperatury to badanie, które pokazuje, jak rozkłada się temperatura w magazynie, chłodni, komorze albo pojeździe - gdzie jest najcieplej, gdzie najzimniej i jak warunki zmieniają się w ciągu doby, tygodnia i pory roku. Robi się je wieloma rejestratorami rozmieszczonymi jednocześnie w całym pomieszczeniu, a wynikiem jest raport, który wskazuje, gdzie wolno składować produkt i gdzie zamontować stałe czujniki monitoringu.

Poniżej opisujemy, kto musi mapować, ile rejestratorów potrzeba i gdzie je rozmieścić, jak długo trwa badanie magazynu i komory, jak mapuje się pojazd chłodniczy i co powinien zawierać raport.

Kogo dotyczy obowiązek mapowania temperatury

Rozporządzenie w sprawie DPD przewiduje wyjątek dla małych pomieszczeń: przy pomieszczeniach o powierzchni do 10 m² w temperaturze pokojowej zamiast mapowania można ocenić ryzyko i odpowiednio umieścić rejestratory. Szczegóły wymagań DPD opisujemy we wpisie o Dobrej Praktyce Dystrybucyjnej, a wymagania temperaturowe w aptece - we wpisie o monitoringu temperatury w aptece.

Mapowanie a monitoring temperatury - czym się różnią

Mapowanie i monitoring to dwa różne zadania, choć używa się do nich podobnych rejestratorów. Mapowanie to jednorazowe (powtarzane co jakiś czas) badanie z wieloma rejestratorami, które pokazuje rozkład temperatury i wskazuje miejsca skrajne. Monitoring to stały pomiar w kilku wybranych punktach, z zapisem i alarmem, prowadzony każdego dnia.

Wyniki mapowania decydują o monitoringu: stałe czujniki montuje się tam, gdzie mapowanie wykazało najcieplejsze i najzimniejsze miejsca, a strefy, w których temperatura wychodzi poza zakres, wyłącza się ze składowania albo poprawia (wentylacja, izolacja, przestawienie regałów).

Ile rejestratorów i gdzie je rozmieścić

Wytyczne WHO (suplement 8 do raportu technicznego nr 961, „Temperature mapping of storage areas”) zalecają rozmieszczenie rejestratorów w siatce, w poziomie i w pionie:

• W poziomie - co 5-10 m wzdłuż i wszerz pomieszczenia; w bardzo dużych magazynach siatka może mieć oczka 20-30 m.
• W pionie - przy wysokości do 3,6 m trzy poziomy: tuż nad podłogą, na wysokości około 1,2 m i około 3 m. W wyższych magazynach dokłada się kolejne poziomy; dla regałów wysokości 6 m przykładowy układ to 0,3 m, 1,8 m, 3,6 m i 5,4 m.
• Miejsca szczególne - przy drzwiach i bramach, przy nawiewach i parownikach, przy ścianach zewnętrznych, pod dachem, przy oknach i źródłach ciepła, w narożnikach i w strefach słabego przepływu powietrza.
• Przy stałych czujnikach - jeden rejestrator obok czujnika systemu monitoringu, żeby porównać oba odczyty.

W małej komorze chłodniczej albo lodówce farmaceutycznej rejestratory rozmieszcza się zwykle w narożnikach i na środku każdej półki, z dodatkowym punktem przy drzwiach i przy parowniku. Liczba rejestratorów wynika więc z wielkości i wysokości pomieszczenia: w magazynie kilkuset metrów kwadratowych to często kilkadziesiąt urządzeń.

Ile trwa mapowanie i jak często je powtarzać

Wszystkie rejestratory ustawia się na ten sam interwał i ten sam czas startu, żeby odczyty z tej samej chwili dało się porównać. Przed badaniem rejestratory sprawdza się albo wzorcuje - WHO podaje jako przykład wzorcowanie w trzech punktach z dopuszczalnym błędem ±0,5 °C.

Gdy na temperaturę w obiekcie wpływa pora roku (magazyn bez pełnej klimatyzacji, hala pod blaszanym dachem), mapowanie przeprowadza się dwa razy: latem i zimą. Badanie powtarza się według oceny ryzyka - WHO podaje przykładowo co trzy lata - oraz zawsze po istotnej zmianie: przebudowie, zmianie układu regałów, wymianie agregatu albo systemu wentylacji.

Testy w trakcie mapowania: drzwi i zanik zasilania

• Test otwarcia drzwi - sprawdza, jak szybko temperatura wraca do zakresu po otwarciu drzwi lub bramy na typowy czas pracy (załadunek, kompletacja). W protokole ustala się, ile czasu po otwarciu temperatura może być poza zakresem; w przykładach WHO jest to 30 minut.
• Test zaniku zasilania - pokazuje, ile czasu mija od wyłączenia chłodzenia albo prądu do przekroczenia granicy temperatury. Ten czas wpisuje się do procedur awaryjnych: wiadomo, ile zostaje na reakcję po alarmie.
• Test obciążenia - w chłodni i pojeździe porównuje się pracę przy pełnym i przy minimalnym załadunku.

Mapowanie pojazdu chłodniczego

Pojazdy i naczepy z kontrolą temperatury mapuje się według podobnych zasad, ale punkty pomiaru dobiera się do przepływu powietrza w skrzyni. Wytyczne WHO dla pojazdów (suplement 11 do raportu nr 961) wymieniają:

• temperaturę otoczenia na zewnątrz pojazdu,
• nawiew i powrót powietrza agregatu,
• produkt przy nawiewie oraz w strefach słabego przepływu (tył skrzyni, przy podłodze, pod sufitem),
• punkty przy ścianach bocznych i przy drzwiach,
• sondy umieszczone w opakowaniach albo w produkcie zastępczym, nie tylko w powietrzu.

WHO zaleca co najmniej cztery przejazdy testowe: przy pełnym i przy minimalnym ładunku, w warunkach letnich i zimowych, a także test awarii chłodzenia, który pokazuje, ile czasu ładunek pozostaje w zakresie po wyłączeniu agregatu. Rejestratory i termometry w transporcie żywności mrożonej muszą spełniać normę EN 12830; od 25 sierpnia 2026 umowa ATP odwołuje się do wydania EN 12830:2018 i weryfikacji według EN 13486:2023. Temperatury i klasy pojazdów omawiamy we wpisie o transporcie w temperaturze kontrolowanej.

Co powinien zawierać protokół i raport z mapowania

Raport podpisuje osoba odpowiedzialna za jakość. Gdy wynik nie spełnia kryteriów, właściciel obiektu poprawia warunki (wentylacja, izolacja, uszczelnienie bram, przestawienie regałów) i powtarza badanie.

Jakie rejestratory do mapowania

Do mapowania potrzeba wielu jednakowych rejestratorów z dużą pamięcią, wspólnym startem i aktualnym świadectwem wzorcowania. Wybrane urządzenia z naszej oferty:

• Tinytag Transit 2 TG-4080 - mały rejestrator temperatury, wygodny do rozmieszczania w siatce w magazynie, komorze i pojeździe.
• Tinytag Ultra 2 TGU-4500 - temperatura i wilgotność; przydatny tam, gdzie protokół obejmuje też wilgotność.
• Tinytag View 2 TV-4500 i Tinytag View 2 TV-4020 z sondą - z wyświetlaczem, do punktów, w których personel ma widzieć bieżący odczyt; wersja z sondą do lodówek i komór.
• Tinytag View 2 TV-4050 - z wyświetlaczem, do lodówek i chłodni.
• Tecnosoft TempNFC Single Use i Tecnosoft TempNFC RCA - rejestratory z odczytem przez NFC w telefonie, do przesyłek i pojazdów.
• UbiBot WS1, UbiBot WS1 Pro, UbiBot GS1-A1RS i UbiBot GS1-AETH1RS z Ethernetem - rejestratory sieciowe do stałego monitoringu w miejscach wskazanych przez mapowanie, z alarmem na telefon.
• TS Manager 3 - oprogramowanie walidacyjne Tecnosoft z funkcją mapowania komór, pieców i magazynów.

Rejestratory do mapowania powinny mieć świadectwo wzorcowania w punkcie temperatury i wilgotności, temperatury rejestratora bez wyświetlacza albo temperatury urządzenia z wyświetlaczem - sonda na kablu dostaje świadectwo swojego rejestratora. Co zawiera świadectwo i jak je czytać, wyjaśniamy w przewodniku o świadectwach wzorcowania, a dobór rejestratora do branży - w przewodniku branżowym 2026.

Podsumowanie

Mapowanie temperatury pokazuje rozkład temperatury w magazynie, komorze albo pojeździe i wskazuje miejsca skrajne, w których montuje się stałe czujniki. Obowiązkowe jest w dystrybucji leków (przed użyciem magazynu i ponownie według ryzyka), a w żywności i innych branżach wynika zwykle z wymagań klienta albo systemu jakości. Według WHO magazyn mapuje się co najmniej tydzień, komorę 24-72 godziny, z rejestratorami w siatce co 5-10 m i na kilku wysokościach, latem i zimą tam, gdzie wpływa na to pora roku.

Jako dystrybutor wymienionych marek w Polsce (wyłączny dystrybutor Tinytag, autoryzowany dystrybutor Tecnosoft i UbiBot) dobieramy zestawy rejestratorów do mapowania razem ze świadectwami wzorcowania oraz czujniki do stałego monitoringu. Napisz do nas - przygotujemy ofertę w 24 h.

Zapytaj o rejestratory do mapowania →

Artykuł zaktualizowany: październik 2026. Źródła: WHO Technical Report Series nr 961, aneks 9, suplement 8 „Temperature mapping of storage areas” i suplement 11 „Qualification of temperature-controlled road vehicles”; wytyczne Komisji Europejskiej Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej produktów leczniczych (2013/C 343/01), pkt 3.2.1, 9.2 i 9.4; rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (Dz.U. 2022 poz. 1287 z późn. zm.); umowa ATP; ISPE Good Practice Guide i white paper o mapowaniu.