Delmhorst KS-D1 – miernik napięcia ssącego gleby z blokami gipsowymi GB-1

Miernik, który pokazuje wodę dostępną dla korzeni, a nie wodę w glebie

Zawartość wody w glebie i woda, którą roślina jest w stanie z tej gleby pobrać, to dwie różne wielkości. Glina potrafi trzymać dwa razy więcej wody niż piasek, a mimo to oddawać ją korzeniom trudniej, bo wiąże ją mocniej. Dlatego procentowa wilgotność gleby jest liczbą, z której nie wynika decyzja o nawodnieniu.

Delmhorst KS-D1 mierzy co innego: napięcie ssące gleby, czyli siłę, z jaką gleba trzyma wodę. Im wyższe napięcie, tym ciężej korzeniom. To jest wielkość, która odpowiada wprost na pytanie „czy roślina ma się z czego napić”, niezależnie od tego, na jakiej glebie stoi pole.

Pomiar odbywa się przez zakopane w glebie bloki gipsowe GB-1, do których podłącza się miernik. Producent nazywa ten układ ekonomicznym systemem monitorowania wody dostępnej dla roślin - i to jest uczciwy opis: nie ma tu telemetrii ani abonamentu, jest przyrząd ręczny, przewody wyprowadzone na powierzchnię i odczyt na żądanie.

Jak to działa - blok gipsowy jako sztuczny korzeń

Blok gipsowy to odlew gipsu wokół dwóch koncentrycznych elektrod ze stali nierdzewnej. Zakopany w glebie wymienia z nią wodę tak długo, aż osiągnie z nią równowagę - gleba sucha wyciąga wodę z gipsu, gleba wilgotna oddaje wodę gipsowi.

Ilość wody w bloku decyduje o jego rezystancji, a tę mierzy KS-D1. Ponieważ równowaga ustala się przy tym samym napięciu ssącym po obu stronach, blok zachowuje się dokładnie jak korzeń: napotyka ten sam opór przy pobieraniu wody, co roślina rosnąca obok.

Stąd bierze się podstawowa przewaga tej metody nad sondą pojemnościową wbijaną na chwilę: blok mierzy stan, w którym gleba już jest, a nie stan zaburzony wbiciem czujnika. Raz zainstalowany zostaje na sezon i wszystkie kolejne odczyty pochodzą z tego samego, nienaruszonego miejsca.

Dlaczego gips, a nie gołe elektrody w glebie

Gleba przewodzi prąd tym lepiej, im więcej ma w sobie soli - a sole biorą się z nawożenia, z wody, z mineralizacji materii organicznej. Elektrody wetknięte wprost w glebę mierzyłyby więc sumę wilgotności i zasolenia, a po każdym nawożeniu pokazywałyby „więcej wody” tam, gdzie wody nie przybyło.

Gips jest w tym układzie buforem. Sam z siebie nasyca roztwór w porach bloku siarczanem wapnia do stałego stężenia, przez co zmiany zasolenia gleby w typowym zakresie rolniczym mają na odczyt wpływ znacznie mniejszy niż zmiany wilgotności. To jest cały powód, dla którego ta prosta konstrukcja przetrwała dekady.

Ten sam mechanizm wyznacza granicę stosowalności: gleba silnie zasolona wychodzi poza zakres, w którym bufor działa. Jeżeli pracujesz na glebie zasolonej albo nawadniasz wodą o wysokim przewodnictwie, napisz do nas przed zamówieniem - powiemy wprost, czy to jest właściwa metoda dla Twojego stanowiska.

Co pokazuje odczyt i kiedy nawadniać

Miernik pracuje na własnej skali. Ważne są odczyty w przedziale od 5,0 do 100,0; wartość wyższa oznacza glebę wilgotniejszą, czyli wodę łatwiej dostępną. Producent podaje progi decyzyjne osobno dla trzech klas uziarnienia, bo ta sama liczba znaczy co innego na glinie i na piasku.

Warto zauważyć, jak wąskie jest okno na piasku: między „wody dość” a strefą niebezpieczną mieści się dziesięć jednostek skali, podczas gdy na glinie czterdzieści. To nie jest wada przyrządu, tylko opisana liczbą właściwość gleb lekkich - one wybaczają mniej i wymagają częstszego zaglądania na miernik.

KS-D1 ma wbudowaną kontrolę kalibracji. Naciśnięcie przycisku CAL CHK ma dać odczyt 80,0 ± 1,0; wynik poza tym przedziałem oznacza, że przyrząd wymaga uwagi, zanim oprzesz na nim decyzję o nawodnieniu. To jest jedna z tych funkcji, o których się zapomina, dopóki nie okaże się potrzebna.

Instalacja bloków - jednorazowa robota, która decyduje o wszystkim

Cały ciężar dokładności tego systemu leży w instalacji. Blok musi mieć pełny kontakt z glebą na całej powierzchni, bo pęcherz powietrza wokół niego zrywa wymianę wody i zamraża odczyt na wartości, która z niczym nie ma związku.

1. Namocz bloki po otrzymaniu. Producent zaleca godzinę w wodzie, a potem wysuszenie.
2. Namocz ponownie tuż przed zakopaniem - dwie do trzech minut wystarczy.
3. Wywierć otwór wiertłem jednocalowym albo sondą glebową 7/8 cala.
4. Wlej na dno łyżkę albo dwie papki z gleby i wody. To ona wypełnia szczeliny wokół bloku.
5. Osadź blok na dnie i zasypuj otwór małymi porcjami, ubijając każdą - byle nie zerwać przewodu.
6. Wyprowadź przewód na powierzchnię i oznacz stanowisko, żeby nie zginęło przy pierwszym przejeździe maszyny.

Producent zaleca co najmniej dwa bloki na jedno stanowisko pomiarowe: jeden płycej, drugi głębiej. Powód jest praktyczny - płytki mówi, kiedy zacząć nawadniać, głęboki mówi, kiedy przestać, bo pokazuje, czy woda doszła do dolnej części strefy korzeniowej.

W jakiej glebie ten system działa, a w jakiej nie

To jest sekcja, której zwykle brakuje w opisach sprzedażowych, a która rozstrzyga o sensowności zakupu. Producent mówi wprost: bloki gipsowe pracują najlepiej w glebach drobnoziarnistych - lekkich glinach piaszczystych i glinach ilastych - o pojemności wodnej powyżej 1,2 cala wody na stopę głębokości, czyli mniej więcej stu milimetrów na metr.

W glebach piaszczystych producent bloków nie zaleca. Powód wynika wprost z tabeli progów powyżej: piasek przechodzi od stanu dostatecznego do niebezpiecznego w wąskim przedziale skali, a blok gipsowy jest w tym zakresie mało czuły. Mówimy to wprost, choć zniechęca część klientów - lepiej odesłać kogoś do innej metody niż sprzedać przyrząd, który nie odpowie na jego pytanie.

Co jest w zestawie i czego dokupić

Producent podaje zawartość dostawy KS-D1: miernik, futerał transportowy 324CAS-0105 i instrukcja obsługi. W cenniku dystrybutorskim pozycja figuruje pod kodem 50-10-0055 jako KS-D1W/CS, czyli właśnie w wykonaniu z futerałem.

Bloków nie ma w zestawie i to jest rzecz, o której trzeba wiedzieć przed zamówieniem - sam miernik bez bloków niczego nie zmierzy. Bloki różnią się wyłącznie długością przewodu, a ta decyduje o tym, jak daleko od stanowiska odczytu można je zakopać.

Wybór jest praktyczny, nie techniczny: GB-1 wtedy, gdy podchodzisz z miernikiem do każdego stanowiska, GB-2 albo GB-3 wtedy, gdy chcesz sprowadzić przewody z kilku miejsc w jeden punkt na skraju kwatery i odczytywać wszystko z marszu. Pomiar jest identyczny w każdym z tych wariantów.

Dane techniczne

Czego producent nie podaje

Nie ma przelicznika między skalą miernika a barami napięcia ssącego w postaci tabeli - producent podaje zakres przyrządu w barach, a progi decyzyjne w jednostkach skali, i te dwie rzeczy nie są u niego zestawione obok siebie. W praktyce polowej nie przeszkadza to wcale, bo decyzję podejmuje się na progach, ale warto o tym wiedzieć przed zakupem, jeśli wyniki mają iść do dokumentacji wyrażonej w barach.

Nie ma też deklarowanej dokładności ani rozdzielczości pomiaru, nie ma zakresu temperatury pracy i nie ma informacji o stopniu ochrony obudowy - przyrząd pracuje w polu, więc to ostatnie bywa pytaniem. Nie zgadujemy tych rzeczy - przy zamówieniu potwierdzamy je u producenta.

Zastosowania praktyczne

• Nawadnianie sadów i plantacji jagodowych. Głęboki blok mówi, czy woda dotarła do dolnej części bryły korzeniowej, czy tylko zmoczyła wierzch i odparowała.
• Warzywa polowe pod deszczownią. System zamienia harmonogram „co trzy dni” na decyzję opartą na stanie gleby, co przy drogiej wodzie i drogiej energii liczy się wprost w kosztach.
• Szkółki i produkcja pod osłonami. W tunelu nie ma deszczu, więc każdy błąd w nawadnianiu jest wyłącznie na koncie operatora.
• Zakładanie i pielęgnacja trawników sportowych. Murawa boiska ma płytką strefę korzeniową i wybacza wyjątkowo mało.
• Doświadczalnictwo rolnicze. Bloki zostają w poletku na cały sezon, więc seria pomiarów pochodzi z tego samego, nienaruszonego miejsca - a to jest warunek porównywalności.

Podsumowanie

Delmhorst KS-D1 to ręczny miernik napięcia ssącego gleby w zakresie 0,1-15 bara, pracujący z zakopanymi blokami gipsowymi. Odpowiada na pytanie, na które nie odpowiada procentowa wilgotność gleby: ile wody roślina faktycznie może pobrać. Progi nawadniania producent podaje osobno dla trzech klas gleb, a wbudowana kontrola kalibracji pozwala sprawdzić przyrząd bez wysyłania go gdziekolwiek.

Do pracy potrzebne są bloki, których nie ma w zestawie - GB-1 w opakowaniu dziesięciu sztuk albo pojedyncze GB-2 i GB-3 z dłuższym przewodem.

Jesteśmy dystrybutorem Delmhorst w Polsce. Kompletujemy miernik razem z właściwą liczbą bloków, pomagamy rozplanować stanowiska pod Twoją strefę korzeniową i mówimy wprost, kiedy rodzaj gleby albo jej zasolenie każą sięgnąć po inną metodę. Napisz do nas - przygotujemy ofertę w 24 h.

Chcesz kalkulację cenową →

Artykuł zaktualizowany: wrzesień 2026. Źródła: dane producenta i instrukcja obsługi KS-D1.