Pomiar wilgotności papieru w rolkach miernikiem humimeter PM5

Rolka papieru przyjęta na magazyn albo zdjęta z maszyny ma swoją wilgotność i od niej zależy, czy papier będzie się dobrze drukował, kleił i laminował. Mierzy się ją bez rozwijania rolki i bez pobierania próbek - miernikiem dociskanym do obwodu. W tym wpisie opisujemy, jak robi się to miernikiem humimeter PM5 firmy Schaller: jak dobrać krzywą kalibracyjną do konkretnego papieru, w jakich warunkach pomiar na rolce jest wiarygodny, czego tym miernikiem zmierzyć się nie da i jak przejść na PM5 z mierników Doser.

Dla kogo jest ten poradnik

Piszemy go dla działów jakości i kontroli dostaw w zakładach, które przetwarzają papier z rolek: w drukarniach, u producentów opakowań i laminatów, w magazynach papieru. Drugą grupą są użytkownicy mierników Doser (DM4A, AD4A, PD1-AL). Doser kończy działalność z końcem 2026 roku, więc po tym terminie nie będzie serwisu ani kalibracji tych przyrządów u producenta. Wiele zakładów szuka dziś następcy i o tym przejściu piszemy w osobnej sekcji niżej.

Co potrafi humimeter PM5

• Zakres pomiaru od 1 do 25 % zawartości wody, rozdzielczość 0,1 %.
• Głębokość pomiaru 50 mm. Tyle samo wynosi minimalna grubość mierzonego materiału.
• Bezdotykowy pomiar temperatury papieru czujnikiem podczerwieni (kąt 90°) i automatyczna kompensacja temperatury. Temperatura mierzonego papieru: od 0 do 80 °C.
• Pomiar na rolce stojącej i na rolce obracającej się na maszynie, z automatycznym zapisem wyniku co 3 sekundy.
• 24 krzywe kalibracyjne dla gęstości papieru od 200 do 1600 kg/m³.
• Pamięć do 10 000 wyników, moduł USB z oprogramowaniem LogMemorizer, akumulator litowo-jonowy na 60-100 godzin pracy.
• Masa 850 g, stopień ochrony IP40, menu między innymi po polsku.

W zestawie jest miernik, miękka walizka z płytką testową, moduł USB z oprogramowaniem i instrukcja. Opcjonalnie dostępne są przenośna drukarka termiczna, moduł Bluetooth i fabryczny certyfikat kalibracji. Producent odnosi wskazania do metody suszarkowej według EN ISO 287 i zaleca, żeby co jakiś czas porównać z nią wyniki miernika.

Dobór krzywej kalibracyjnej - liczy się gęstość, nie gatunek papieru

To najważniejsza decyzja przy pomiarze miernikiem PM5. Miernik nie ma krzywych „do gatunku papieru”. Wszystkie krzywe są opisane gęstością papieru w rolce albo w stosie, bo przy tak dużej różnorodności papierów to właśnie gęstość decyduje o wskazaniu. Instrukcja podaje przy każdej krzywej przykładowe rodzaje papieru, ale traktuje je jako podpowiedź, a nie przypisanie.

Jak policzyć gęstość swojego papieru

Gęstość liczy się z gramatury i grubości: gęstość [kg/m³] = gramatura [g/m²] / grubość [mm]. Przykład: papier 95 g/m² o grubości około 0,110 mm ma gęstość około 864 kg/m³, więc do porównania bierze się krzywe 850 i 900. Przeliczenie w obie strony i więcej przykładów zebraliśmy we wpisie Przeliczanie gęstości papieru kg/m³ na gramaturę g/m² w mierniku humimeter PM5.

Wybór krzywej krok po kroku

1. Wykonaj kilka pomiarów na tej samej rolce na krzywych najbliższych obliczonej gęstości (w przykładzie 850 i 900).
2. Oznacz wilgotność próbki z tej rolki metodą odniesienia: suszarkową według EN ISO 287 albo tą, której używa laboratorium Twojego zakładu, na przykład wagosuszarką lub analizatorem wilgotności.
3. Porównaj wyniki i od tej pory używaj dla tego papieru krzywej, której wskazania są najbliższe wynikowi odniesienia.

Porównanie robi się raz dla danego papieru, na miejscu, własną metodą odniesienia. Wysyłanie próbek do laboratorium producenta nie jest do tego potrzebne, o ile gęstość papieru mieści się w zakresie krzywych. W mierniku nie wpisuje się gęstości ani nie tworzy własnych krzywych - wybiera się jedną z 24 gotowych. Krzywej można za to nadać własną nazwę, na przykład nazwę papieru, żeby operator nie musiał pamiętać liczby. Zmianę nazwy przeprowadza dystrybutor, więc wystarczy do nas napisać.

Papier powlekany, woskowany i laminaty

Papier powlekany woskiem i zadrukowany oraz laminaty papieru z folią BOPP, PET lub PE mierzy się tak samo jak zwykły papier: krzywą dobraną po gęstości materiału i sprawdzoną metodą odniesienia.

Są dwa wyjątki, których dobór krzywej nie naprawi. PM5 nie nadaje się do papieru i laminatów z warstwą metalizowaną lub metalową, niezależnie od tego, po której stronie leży ta warstwa, ani do papieru zawierającego grafit. Metal i inne materiały przewodzące w zasięgu pomiaru zakłócają wynik, dlatego instrukcja wprost wyłącza takie materiały. Przed zakupem jakiegokolwiek miernika dociskanego do materiału warto więc sprawdzić, czy w mierzonym laminacie nie ma folii aluminiowej ani metalizacji.

Warunki poprawnego pomiaru na rolce

Warunek grubości warto przeliczyć przed pomiarem małych rolek. Rolka o średnicy 200 mm nawinięta na tuleję 70 mm ma około 65 mm papieru nad tuleją, więc spełnia warunek. Przy średnicy 200 mm tuleja może mieć najwyżej 100 mm.

Pomiar na rolce obracającej się

PM5 mierzy także rolkę w ruchu, na maszynie. Miernik dociska się prosto, bo dociśnięty pod kątem może uszkodzić papier. Włączony automatyczny zapis zapamiętuje wynik co 3 sekundy, a przesuwając miernik wzdłuż całej rolki, uzyskuje się średnią wilgotność i od razu widać odcinki zbyt wilgotne albo zbyt suche. Po takim pomiarze listwy pomiarowe bywają bardzo gorące i nie należy ich dotykać. Na obracających się rolkach listwy także szybciej się ścierają, a zużyte wymienia się na komplet zamienny.

Kontrola miernika płytką testową

Producent zaleca sprawdzać miernik co cztery tygodnie płytką testową z walizki. Miernik i płytka mają mieć temperaturę od 20 do 26 °C, a pod płytką nie może być metalu, dlatego walizkę kładzie się na przykład na drewnianym stole. Po wyborze krzywej „Reference” i dociśnięciu miernika do płytki odczyt powinien mieścić się w przedziale od 14,5 do 15,5. Wynik spoza tego przedziału oznacza, że miernik trzeba wyjustować.

Przejście z Doser DM4A na humimeter PM5

DM4A to miernik cyfrowy, który przykłada się do materiału. Mierzy metodą pojemnościową na głębokość około 4 cm, pozwala zapisać do 10 własnych krzywych i przechowuje 100 wyników. PM5 mierzy głębiej, bo na 50 mm, ma 24 krzywe opisane gęstością, pamięć 10 000 wyników i bezdotykowy pomiar temperatury papieru.

Przy zmianie przyrządu nie przenosi się wprost ani ustawień, ani wyników. Dwa różne mierniki nie dają wskazań wprost porównywalnych, dlatego na starcie warto zmierzyć miernikiem PM5 kilka rolek każdego stosowanego papieru, oznaczyć ich wilgotność metodą suszarkową i dobrać krzywe według procedury opisanej wyżej. Dotychczasowe wyniki z DM4A zostają jako tło historyczne, a progi przyjęcia dostaw najlepiej zapisać na nowo, już na wskazaniach PM5.

Który miernik do czego

• Rolki papieru, także na maszynie: humimeter PM5.
• Papier w stosach i ryzach: humimeter PMP.
• Klimat wewnątrz stosu papieru i tektury, czyli wilgotność powietrza w równowadze z papierem: humimeter RH5.
• Tektura falista: PM5 nie jest do niej przeznaczony, do tektury falistej służy humimeter RH5.

Porównanie tych mierników z miernikami szpilkowymi Delmhorst PX-20 i PX-30 opisaliśmy we wpisie Wilgotnościomierze do papieru w belach i stosach, a różnice między higrometrem stosu a miernikiem szpilkowym we wpisie PX-20, PX-30 czy RH5. Wszystkie przyrządy do papieru znajdziesz w kategorii Papier i tektura.

Najczęstsze pytania

Czy w mierniku PM5 można wpisać gęstość papieru albo własną krzywą?

Nie. Wybiera się jedną z 24 krzywych zapisanych w mierniku, tę, której wskazania są najbliższe metodzie odniesienia. Zmienić można tylko nazwę krzywej.

Czy do wyboru krzywej trzeba wysłać próbki papieru do producenta?

Nie, jeśli gęstość papieru mieści się w zakresie od 200 do 1600 kg/m³. Rozstrzyga porównanie z metodą odniesienia stosowaną w zakładzie, także z wagosuszarką.

Czy PM5 zmierzy laminat z folią aluminiową?

Nie. Warstwa metalowa lub metalizowana w materiale uniemożliwia pomiar, niezależnie od strony, po której leży. To samo dotyczy papieru z grafitem.

Jak mała może być rolka?

Promień rolki musi wynosić co najmniej 100 mm, a nad tuleją musi być co najmniej 50 mm papieru.

Pomożemy dobrać krzywą do Twojego papieru

Jako autoryzowany dystrybutor Schaller humimeter w Polsce dostarczamy humimeter PM5 razem z pomocą przy doborze krzywych. Napisz do nas, jakie papiery mierzysz, i podaj gramaturę oraz grubość każdego z nich. Wskażemy krzywe do porównania z metodą odniesienia i przygotujemy ofertę w 24 h.

Artykuł opublikowany: wrzesień 2026. Źródła: instrukcja obsługi humimeter PM5 v1.8 (Schaller Messtechnik GmbH), rozdziały 5.1, 6.3, 7, 11.3, 11.4, 12 i 15.2; informacje producenta z września 2026; dane miernika Doser DM4A według brytyjskiego dystrybutora AML Instruments.