Certyfikat kalibracji fabrycznej miernika wilgotności Gann - jak go czytać

Kto kupuje wilgotnościomierz Gann z certyfikatem kalibracji, dostaje razem z miernikiem kilkustronicowy dokument po niemiecku i angielsku, pełen tabel z jednostkami, które nic nie mówią: „Wid. Digits”, „ADC-Digits”, „i.O.”. Pytanie, które wtedy pada, jest zawsze to samo: co ten certyfikat właściwie potwierdza i czy wystarczy, gdy rzeczoznawca, audytor albo kontrahent zapyta, skąd wiadomo, że miernik mierzy dobrze.

Poniżej wyjaśniamy, czym jest certyfikat kalibracji fabrycznej Gann, jak producent sprawdza miernik, jak czytać tabelę wyników, czym ten dokument różni się od świadectwa wzorcowania z akredytacją PCA i kiedy zlecić ponowną kalibrację. Na końcu jest słowniczek najczęstszych pól certyfikatu.

Co potwierdza certyfikat kalibracji fabrycznej, a czego nie

Certyfikat kalibracji fabrycznej (Werkskalibrier-Zertifikat, Factory calibration Certificate) wystawia producent, Gann Mess- u. Regeltechnik GmbH, dla jednego egzemplarza miernika wskazanego numerem seryjnym. Potwierdza, że w dniu kalibracji wskazania tego egzemplarza mieściły się w tolerancjach producenta w sprawdzonych punktach, i podaje dla każdego punktu dokładne odchylenie oraz niepewność pomiaru.

Pierwsza strona certyfikatu kalibracji fabrycznej Gann (Hydromette UNI 2). Numer certyfikatu, numer seryjny, dane zleceniodawcy i podpisy zasłonięte.

Gann rozróżnia trzy pojęcia, które w rozmowach często się mieszają:

• kalibracja - wyznaczenie i udokumentowanie odchylenia wskazania od wartości prawidłowej; nic w mierniku się przy tym nie zmienia,
• adiustacja - ustawienie miernika tak, żeby odchylenia mieściły się w specyfikacji; trwale zmienia przyrząd,
• legalizacja - obszar regulowany prawem, prowadzony przez urzędy miar, dotyczy między innymi wag handlowych i termometrów lekarskich.

Czego z certyfikatu nie wyczytasz:

• jaką wilgotność ma konkretne drewno albo konkretny mur - sprawdzana jest elektronika miernika, a nie pomiar próbek materiału,
• jak miernik zachowuje się po dniu kalibracji - dokument opisuje stan w dniu wystawienia,
• czy w porządku jest elektroda, która nie ma na nim własnego numeru - certyfikat obejmuje przyrząd wskazany numerem seryjnym.

Certyfikat nie jest też świadectwem wzorcowania z akredytacją. Sam Gann zaznacza w klauzuli, że dokumentu nie uznaje niemiecka jednostka akredytująca DAkkS ani niemiecki krajowy instytut metrologiczny PTB.

Jak Gann kalibruje miernik

Kalibrację fabryczną Gann prowadzi w siedzibie producenta, według wewnętrznych procedur zgodnych z ISO 9001. Miernik przez 24 godziny dostosowuje się do warunków pomieszczenia, potem pracuje w stałych warunkach: 20 °C (±1 °C) i wilgotność powietrza 30-70 %. W każdym punkcie odczyt uznaje się za końcowy dopiero wtedy, gdy wskazanie na wyświetlaczu przestaje się zmieniać w jednym kierunku.

Wzorcem jest dekada rezystancyjna HydroCheck, czyli przyrząd podający ściśle określone rezystancje. Sama dekada jest wzorcowana w laboratorium akredytowanym przez DAkkS - tak powstaje spójność pomiarowa, czyli powiązanie wyniku z wzorcami państwowymi. Producent nie wbija miernika w drewno, tylko symuluje sygnały, które miernik dostałby z materiału:

• wilgotność drewna i materiałów budowlanych metodą rezystancyjną - określonymi rezystancjami,
• temperaturę z czujnika Pt100 - też określonymi rezystancjami,
• tory napięciowe, na przykład obwód pomiarowy M w UNI 2 - określonymi napięciami.

Wilgotność drewna Gann sprawdza na ustawieniu gatunku drewna 3 i w temperaturze 20 °C. To jest kontrola toru pomiarowego, a nie dopasowanie miernika do Twojego gatunku drewna czy rodzaju muru. Za poprawny wynik w konkretnym materiale odpowiada to, co robi użytkownik: właściwe ustawienie gatunku albo materiału, korekta temperatury i poprawnie wykonany pomiar. Jak mierzyć drewno i co wpisać do protokołu, opisujemy we wpisie jaka wilgotność drewna jest właściwa, a mury - we wpisie jak sprawdzić wilgotność ścian.

Gdy podczas wstępnego sprawdzenia miernik wypada poza tolerancję, Gann nie kalibruje go od razu, tylko przysyła wiadomość i kosztorys naprawy albo adiustacji. Po akceptacji naprawia albo ustawia przyrząd i dopiero wtedy kalibruje. Bez akceptacji kosztorysu można zamówić samą kalibrację z certyfikatem, a przy rezygnacji z obu płaci się tylko za wstępne sprawdzenie i kosztorys.

Punkty kalibracji - co i gdzie sprawdza Gann

Liczba punktów zależy od miernika i zamówionego zakresu. Producent publikuje je w ulotce o fabrycznej kalibracji:

Według tej samej ulotki trzy punkty drewna dostają między innymi H 35, HB 30, BL H 40 i BL E, trzy albo cztery - HT 65, BL HT 70, BL A plus i CH 17, a trzy, cztery albo pięć - HT 85 T i RTU 600. Wilgotność budowlaną w trzech punktach kalibruje się w HT 85 T, HB 30, UNI 2, RTU 600, M 4050, BL E i CH 17.

Mierniki pojemnościowe (na przykład BL Compact B 2) oraz elektrody aktywne kupowane osobno dostają od Gann inny dokument: świadectwo badania fabrycznego (factory test certificate), a nie certyfikat kalibracji. Dla kilku pozycji, na przykład sondy LG-25 BL, producent nie wystawia żadnego z tych dokumentów.

Jak czytać tabelę wyników

Najważniejsza część certyfikatu to tabele wyników - po jednej na każdy sprawdzany tor pomiarowy. Certyfikat UNI 2 ma ich trzy: wyniki pomiarów wilgotności materiałów budowlanych, temperatury Pt100 i obwodu pomiaru napięcia M. Każdy wiersz ma ten sam układ. Tak wygląda tabela wilgotności budowlanej z przykładowego certyfikatu UNI 2:

Strona z wynikami wilgotności budowlanej w certyfikacie Gann UNI 2. Pod tabelą wykres: kropki to odchylenia miernika, przerywane linie - granice tolerancji.

Te same wartości w tabeli:

• Wartość odniesienia (Bezugswert) - to, co podała dekada wzorcowa.
• Badany przyrząd (Prüfling, device under test) - co w tej chwili pokazał Twój miernik.
• Odchylenie (Abweichung) - różnica między wskazaniem a wartością odniesienia, ze znakiem.
• Tolerancja (Toleranz) - granica, w której odchylenie musi się zmieścić według producenta.
• Rozszerzona niepewność (Erweiterte Messunsicherheit) - przedział, w którym z prawdopodobieństwem około 95 % leży prawdziwe odchylenie (współczynnik rozszerzenia k = 2).
• Wynik (Ergebnis) - „i.O.” to niemiecki skrót od „w porządku”, czyli zgodny z tolerancją.

Jednostki „Wid. Digits” i „ADC-Digits” nie są procentami wilgotności. To umowne cyfry odczytu toru rezystancyjnego i przetwornika analogowo-cyfrowego. Certyfikat sprawdza tor elektryczny, a przeliczenie sygnału na wilgotność konkretnego materiału odbywa się w mierniku. Dlatego odchylenia -2,2 cyfry nie da się wprost przeliczyć na punkty procentowe wilgotności muru.

Prosta kontrola dla użytkownika: jeśli odchylenie powiększone o niepewność nadal mieści się w tolerancji, zgodność nie budzi wątpliwości. W przykładzie najdalej od wartości odniesienia jest trzeci punkt: odchylenie 2,2 i niepewność 0,6 dają razem 2,8, czyli wciąż mniej niż tolerancja 3,0. Gdy w kolejnych certyfikatach tego samego miernika odchylenie w danym punkcie rośnie, to sygnał, żeby skrócić odstęp do następnej kalibracji.

Kalibracja fabryczna a wzorcowanie z akredytacją PCA

Świadectwo wzorcowania z laboratorium akredytowanego przez Polskie Centrum Akredytacji też podaje odchylenia i niepewność, ale metodę, wzorce i sposób liczenia niepewności nadzoruje niezależna jednostka. Certyfikat Gann stoi stopień niżej: spójność pomiarową daje wzorzec wzorcowany w laboratorium akredytowanym, ale sama kalibracja odbywa się w zakładzie producenta, bez zewnętrznego nadzoru. Pełne porównanie dokumentów - świadectwa akredytowanego i nieakredytowanego, certyfikatu producenta, legalizacji i deklaracji zgodności - jest we wpisie o świadectwie wzorcowania i tym, jak je czytać.

Wzorcowanie z akredytacją PCA bywa potrzebne wtedy, gdy wymaga go procedura Twojej firmy, system jakości odbiorcy, warunki przetargu albo umowa. Przepisy rzadko żądają go wprost - przy wilgotnościomierzach do drewna i murów warto najpierw zapytać, z czego wymóg wynika i czy dotyczy samego miernika, czy wyniku pomiaru.

Czy rzeczoznawca uzna certyfikat producenta

Z naszej praktyki: nie spotkaliśmy się z sytuacją, w której rzeczoznawca odrzucił certyfikat kalibracji producenta wystawiony według norm zachodnich tylko dlatego, że nie było to wzorcowanie z akredytacją PCA. Nie oznacza to, że każdy rzeczoznawca go uzna - o tym, jakie dokumenty przyjmuje, decyduje on sam albo zamawiający ekspertyzę.

Gdy w sporze pada żądanie świadectwa PCA dla wilgotnościomierza do drewna, pomocna bywa norma EN 13183 o wilgotności tarcicy. Ma trzy części:

• EN 13183-1 - oznaczanie wilgotności metodą suszarkowo-wagową, uznawaną za metodę odniesienia,
• EN 13183-2 - szacowanie wilgotności metodą elektryczno-oporową,
• EN 13183-3 - szacowanie wilgotności metodą pojemnościową.

Wynik miernika elektronicznego jest więc z definicji szacunkiem, niezależnie od tego, jaki dokument ma przyrząd. Jeśli sprawa wymaga wartości na poziomie metody odniesienia, właściwą drogą jest oznaczenie wilgotności próbki metodą suszarkowo-wagową według części 1, a nie mocniejszy dokument dla miernika.

Kiedy ponowna kalibracja i jak ją zlecić

Certyfikat Gann podaje datę następnego zalecanego sprawdzenia - rok po wystawieniu. To zalecenie producenta, a nie termin ważności: według klauzuli certyfikatu terminy ponownej kalibracji ustala i pilnuje użytkownik. Rok to rozsądny punkt wyjścia. Miernik warto kalibrować wcześniej po upadku, naprawie, przed ważną ekspertyzą i zawsze wtedy, gdy jego odczyty budzą wątpliwości.

Ponowną kalibrację miernika Gann zlecasz u producenta za naszym pośrednictwem:

1. Napisz do nas, podając model miernika i elektrody aktywne, które mają przejść kalibrację - od ich liczby zależy pakiet: Standard (sam miernik), Plus (z jedną elektrodą aktywną albo TF Stickiem), Premium (z dwiema) albo Premium Plus (z trzema do pięciu).
2. Wysyłkę do producenta organizujemy my. Podaj wymiary i wagę paczki, adres odbioru i dzień, od którego paczka będzie gotowa.
3. Gann wykonuje wstępne sprawdzenie. Gdy miernik mieści się w tolerancjach, kalibruje go i wystawia certyfikat. Gdy nie - dostajesz od nas kosztorys naprawy albo adiustacji i decydujesz, co dalej.
4. Miernik wraca razem z certyfikatem.

Gann wystawia certyfikat zawsze na zamawiającego, więc przy zamówieniu przez nas zleceniodawcą na dokumencie jest Omnic. Jeśli certyfikat ma nosić dane Twojej firmy, napisz o tym przed zamówieniem.

Słowniczek pól certyfikatu

Klauzule na pierwszej stronie mówią jeszcze, że certyfikat dotyczy tylko wymienionego przyrządu, wolno go przekazywać wyłącznie w całości, a bez podpisu i pieczęci jest nieważny. Wyciągi i zmiany wymagają zgody producenta.

Na prośbę przygotowujemy pomocnicze tłumaczenie najważniejszych części certyfikatu na polski. To tłumaczenie robocze, nie przysięgłe - wiążący pozostaje oryginał.

Mierniki Gann z certyfikatem kalibracji w ofercie

Certyfikat albo świadectwo badania zamawiasz razem z nowym miernikiem - na karcie produktu wybierasz pakiet jako opcję, a dopłata jest widoczna przy wyborze. Opcje kalibracji mają między innymi:

• Gann Hydromette CH 17 - drewno, wilgotność budowlana, klimat,
• Gann Hydromette UNI 2 - wilgotność budowlana i temperatura,
• Gann Hydromette HT 85 T - drewno w pełnym zakresie i materiały budowlane,
• Gann HB 30 - drewno i mury,
• Gann BL E 2 - mury, drewno i temperatura,
• Gann Hydromette UNI 1 - wilgotność budowlana i temperatura,
• Gann BL HT 70, Gann HT 65 i Gann Hydromette BL A plus - drewno.

Pełny wybór jest w kategoriach wilgotnościomierze do drewna i podłóg oraz wilgotnościomierze do inspekcji budowlanych.

Podsumowanie

Certyfikat kalibracji fabrycznej Gann potwierdza, że w dniu kalibracji tory pomiarowe Twojego egzemplarza miernika mieściły się w tolerancjach producenta, i podaje dla każdego punktu odchylenie oraz niepewność. Spójność pomiarową zapewnia wzorzec wzorcowany w laboratorium akredytowanym DAkkS, ale sam certyfikat nie jest świadectwem wzorcowania z akredytacją. Nie mówi też nic o wilgotności materiału - za nią odpowiada poprawny pomiar, a w sporze metoda suszarkowo-wagowa. Jako autoryzowany dystrybutor Gann w Polsce dobierzemy miernik z właściwym pakietem kalibracji i zorganizujemy ponowną kalibrację u producenta. Napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h.

Zapytaj o kalibrację miernika Gann →

Artykuł zaktualizowany: październik 2026. Źródła: dane producenta (ulotka GANN „Factory calibration service” v1.2, wzór certyfikatu kalibracji fabrycznej Gann) + normy EN 13183-1, EN 13183-2 i EN 13183-3.