Świadectwo wzorcowania mierników temperatury i wilgotności – przewodnik 2026

Wpis zaktualizowany: październik 2026 - według ustawy Prawo o miarach, normy PN-EN ISO/IEC 17025 i zakresu akredytacji PCA nr AP 196 laboratorium, które wzorcuje przyrządy naszych klientów.

Świadectwo wzorcowania to dokument, który mówi, o ile wskazanie konkretnego egzemplarza termometru, rejestratora albo termohigrometru różni się od wartości prawdziwej i z jaką niepewnością to wiadomo. Pokazujesz je przy kontroli sanitarnej, inspekcji farmaceutycznej, audycie HACCP, BRC, IFS albo GDP, gdy ktoś zapyta, skąd wiesz, że temperatura w zapisie jest prawdziwa.

Poniżej wyjaśniamy, czym świadectwo wzorcowania różni się od legalizacji i od certyfikatu producenta, co na nim stoi i jak czytać poprawkę oraz niepewność, kiedy ma znaczenie akredytacja PCA, jak często wzorcować i jak zamówić wzorcowanie w naszym sklepie.

Wzorcowanie, kalibracja, legalizacja - czym się różnią

Ustawa Prawo o miarach definiuje wzorcowanie jako czynności ustalające relację między wartościami wskazanymi przez przyrząd pomiarowy a wartościami realizowanymi przez wzorzec jednostki miary (art. 4). Wzorcowanie niczego w przyrządzie nie zmienia - porównuje go z wzorcem i zapisuje różnicę. Słowo kalibracja bywa używane zamiennie, ale w praktyce oznacza też regulację, czyli ingerencję w przyrząd, po której wskazania się zmieniają.

Przy termometrach i rejestratorach do lodówek, chłodni i magazynów przepisy i audytorzy wymagają świadectwa wzorcowania, nie legalizacji. Gdy w zapytaniu albo w wymaganiach audytora pojawia się świadectwo z deklaracją zgodności, chodzi zwykle o stwierdzenie zgodności ze specyfikacją na samym świadectwie. Laboratorium umieszcza je na życzenie klienta i według uzgodnionej reguły decyzyjnej, która mówi, jak uwzględniono niepewność.

Co zawiera świadectwo wzorcowania

Norma PN-EN ISO/IEC 17025 określa, co musi znaleźć się na świadectwie wzorcowania. Przed odłożeniem dokumentu do segregatora sprawdź, czy zgadza się z przyrządem, który faktycznie pracuje:

• nazwa i adres laboratorium, numer świadectwa i - przy wzorcowaniu akredytowanym - znak akredytacji z numerem laboratorium,
• identyfikacja przyrządu: producent, model i numer seryjny; przy rejestratorze z sondą także identyfikacja sondy,
• data wzorcowania i warunki, w jakich je wykonano,
• metoda, czyli procedura laboratorium i stanowisko - na przykład komora klimatyczna albo termostat cieczowy,
• w każdym punkcie: wartość wzorcowa, wskazanie przyrządu, poprawka albo błąd wskazania i niepewność rozszerzona z podanym współczynnikiem rozszerzenia,
• informacja o spójności pomiarowej, czyli powiązaniu z wzorcami państwowymi albo międzynarodowymi,
• podpis osoby zatwierdzającej.

Świadectwo opisuje stan przyrządu w dniu wzorcowania. Laboratorium nie wpisuje na nim terminu ważności ani zalecanego odstępu do kolejnego wzorcowania, chyba że uzgodni to z klientem - tak stanowi norma. Termin wynika z Twoich procedur, o czym niżej.

Jak czytać wynik - poprawka i niepewność

Dwie liczby z każdego wiersza świadectwa pracują razem. Poprawka mówi, ile dodać do wskazania, żeby dostać wartość prawdziwą. Niepewność mówi, w jakim przedziale wokół tej wartości z dużym prawdopodobieństwem leży prawda. Przykład dla rejestratora w lodówce 2-8 °C:

Gdy ten rejestrator pokazuje 7,9 °C, temperatura prawdziwa wynosi około 7,6 °C, a z niepewnością od 7,4 do 7,8 °C - lodówka jest w zakresie. Gdyby poprawka miała przeciwny znak, to samo wskazanie oznaczałoby temperaturę bliską górnej granicy. Prosta i ostrożna reguła: przyrząd nadaje się do zadania, gdy suma wartości bezwzględnej błędu i niepewności mieści się w dopuszczalnej odchyłce. Przy dużej poprawce przesuwa się próg alarmu albo koryguje odczyty, a przy powtarzającym się dryfie - skraca odstęp do kolejnego wzorcowania.

Akredytacja PCA - kiedy ma znaczenie

Laboratorium akredytowane przechodzi regularne oceny PCA, które sprawdzają metodę, wzorce i sposób liczenia niepewności. Na świadectwie widać to znakiem akredytacji, a co laboratorium wzorcuje i z jaką najmniejszą niepewnością, wynika z opublikowanego zakresu akredytacji. PCA jest sygnatariuszem porozumienia EA MLA w dziedzinie wzorcowania, więc świadectwo akredytowane jest uznawane także przez odbiorców z innych krajów porozumienia.

Przepisy rzadko wprost żądają akredytacji. Rozporządzenie o warunkach prowadzenia apteki wymaga świadectwa wzorcowania i nie wskazuje, kto ma je wystawić - opisujemy to we wpisie o monitoringu temperatury w aptece. Świadectwo akredytowane jest jednak jedynym z dokumentów z tabeli wyżej, którego wiarygodności nikt nie musi oceniać sam: metodę i niepewność ocenił już ktoś niezależny. Dlatego to ono przechodzi bez dyskusji przy audycie i w sporze z kontrahentem.

Świadectwa wzorcowania wystawiają Główny Urząd Miar i okręgowe urzędy miar oraz laboratoria wzorcujące. Wykaz laboratoriów akredytowanych razem z ich zakresami publikuje PCA na stronie pca.gov.pl.

Jak często wzorcować termometry i rejestratory

Jednego przepisu o odstępie wzorcowania nie ma. Kilka aktów i norm mówi o tym tak:

Tam, gdzie przepis milczy, odstęp ustala użytkownik w swoich procedurach. Międzynarodowe wytyczne ILAC-G24 i OIML D 10 (wydanie 2022) opisują, jak to robić na podstawie wyników kolejnych świadectw: jeśli przyrząd za każdym razem mieści się w wymaganiach z zapasem, odstęp można wydłużyć, a jeśli wypada poza nie - skrócić. Praktycznym punktem wyjścia jest często jeden rok. Niezależnie od harmonogramu przyrząd warto wzorcować ponownie po naprawie, upadku, wymianie sondy i zawsze, gdy jego odczyty budzą wątpliwości.

Punkty wzorcowania - kto je wybiera

Punkty wybiera klient, a nie laboratorium. Zasada jest prosta: punkty mają obejmować zakres, w którym przyrząd faktycznie pracuje, najlepiej z punktami przy jego granicach. Dla lodówki 2-8 °C to na przykład 2 i 8 °C albo trzy punkty 2, 5 i 8 °C, dla mroźni około -20 °C, dla pomieszczenia magazynowego 15 i 25 °C. Gdy punkty narzuca audytor albo procedura odbiorcy, warto je uzgodnić przed wysłaniem przyrządu, żeby świadectwo przeszło bez uwag. Szczegóły dla lodówek, magazynów i procesów opisujemy w przewodniku po punktach wzorcowania.

Zakres akredytacji laboratorium, z którym pracujemy

Przyrządy naszych klientów wzorcuje Laboratorium Pomiaru Temperatury i Wilgotności Łukasiewicz-PIAP w Warszawie, akredytowane przez PCA pod numerem AP 196. Zakres akredytacji (wydanie 4 z 3 lipca 2025 r., akredytacja ważna do 1 sierpnia 2029 r.):

CMC to najmniejsza niepewność, jaką laboratorium potrafi uzyskać. Na świadectwie stoi niepewność policzona dla konkretnego przyrządu - zależy od jego rozdzielczości i stabilności, więc bywa większa. Wzorcowanie poza tym zakresem, na przykład w -80 °C, organizujemy w innym laboratorium na zapytanie.

Jak zamówić wzorcowanie krok po kroku

1. Wybierz świadectwo dla tego, co wzorcujemy (tabela niżej), i dodaj je do koszyka - jedna sztuka na jedno urządzenie.
2. W polu z punktami wpisz wybrane punkty, a w polu numeru seryjnego numer urządzenia. Przy kilku urządzeniach podaj numery po przecinku. Jeśli kupujesz przyrząd razem ze świadectwem, wpisz „nowy” - numer uzupełnimy sami.
3. Przyrząd, który już masz, wyślij na adres Omnic. Koszt dostarczenia do nas ponosi nadawca.
4. Przekazujemy przyrząd do laboratorium, które wzorcuje go w wybranych punktach i wystawia świadectwo.
5. Odsyłamy przyrząd razem ze świadectwem. Koszt transportu zwrotnego jest doliczany po dodaniu świadectwa do koszyka.

Świadectwo w 1, 2 i 3 punktach temperatury kosztuje tyle samo, bo laboratorium liczy cenę za trzy punkty - jeśli przyrząd pracuje w szerszym zakresie, wybierz trzy. Wszystkie usługi z cenami zbiera kategoria świadectwa wzorcowania i kalibracja.

Wzorcujemy także termometry, rejestratory i termohigrometry innych producentów oraz pirometry w zakresie od 0 do +120 °C. Takie zlecenie przyjmujemy na zapytanie mailowe - podaj model, liczbę sztuk i punkty, a potwierdzimy, czy przyrząd mieści się w zakresie akredytacji, i przygotujemy ofertę.

Podsumowanie

Świadectwo wzorcowania opisuje jeden egzemplarz przyrządu w jednym dniu: poprawkę i niepewność w punktach, które sam wybierasz. Od legalizacji i od certyfikatu producenta różni się tym, że daje liczby, na których można oprzeć odczyt przy kontroli. Odstęp do kolejnego wzorcowania ustalasz w procedurach, chyba że - jak przy lodówkach na krew - podaje go przepis. Napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h na wzorcowanie albo na przyrząd razem ze świadectwem.

Artykuł zaktualizowany: październik 2026. Źródła: ustawa Prawo o miarach (art. 4); PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 (pkt 7.8); ILAC-G24 / OIML D 10:2022; zakres akredytacji PCA nr AP 196, wydanie 4 z 3 lipca 2025 r.; rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1579); obwieszczenie Ministra Zdrowia z 28 maja 2026 r.