Gann IR 40 EL – bezdotykowa sonda podczerwieni do części ruchomych i pod napięciem

Pomiar temperatury tam, gdzie nie wolno albo nie da się dotknąć powierzchni

Są punkty pomiarowe, do których nie da się przyłożyć żadnej sondy stykowej. Wirujący wał, taśma przenośnika w ruchu, szyna zbiorcza pod napięciem, rozgrzana forma zamykająca się co kilkanaście sekund. Są też takie, do których przyłożyć sondę wolno, ale nie ma to sensu, bo dotyk zmienia wynik: cienka warstwa tynku, folia, płyta izolacyjna czy deska oddają metalowej końcówce tyle ciepła, że miernik pokazuje temperaturę gdzieś pomiędzy materiałem a sondą. I są wreszcie zadania, w których liczy się nie jedna liczba, tylko mapa - trzeba przejechać dwadzieścia punktów na ścianie w trzy minuty i znaleźć ten najzimniejszy.

Gann IR 40 EL (Ref. 31003150) jest odpowiedzią producenta na wszystkie trzy sytuacje. To sonda pirometryczna, która mierzy temperaturę powierzchni bez kontaktu, w zakresie od -20 do 199,9 °C z rozdzielczością 0,1 °C i dokładnością ±0,5 °C w przedziale od 0 do 60 °C. Nie jest samodzielnym pirometrem - działa wyłącznie jako sonda podłączona do jednego z czterech mierników Hydromette serii Classic, a odczyt pojawia się natychmiast po naciśnięciu przycisku pomiaru. Jesteśmy dystrybutorem Gann w Polsce; jeżeli potrzebujesz sondy razem z miernikiem bazowym albo w komplecie z sondą klimatyczną, napisz do nas - przygotujemy ofertę w 24 h.

Sonda stykowa i sonda podczerwieni odpowiadają na dwa różne pytania

Producent opisuje IR 40 EL jako narzędzie do wykrywania mostków termicznych w budynkach, do wyznaczania temperatury punktu rosy, do pomiaru części będących pod napięciem, poruszających się lub wibrujących oraz do ustalania położenia rur grzewczych. Przy jednym z tych zastosowań - pomiarze części pod napięciem, w ruchu i wibrujących - alternatywy dla podczerwieni po prostu nie ma, bo kontakt jest niemożliwy albo niedopuszczalny. Pozostałe trzy da się wykonać także sondą stykową, tylko znacznie wolniej i z ryzykiem, że sam dotyk zmieni wynik.

Najlepiej widać to na mostkach termicznych. Sonda powierzchniowa Pt100 w rodzaju OT 100 (31003170) daje wynik dokładniejszy i niezależny od koloru powierzchni, wymaga jednak dobrego przylegania i chwili na ustalenie się wskazania w każdym punkcie. Przy szukaniu miejsca, w którym ściana jest najzimniejsza, przewaga sondy bezdotykowej nie polega na dokładności, tylko na tym, że dziesięć punktów sprawdza się w czasie, w jakim sondą stykową robi się jeden.

Producent dodaje jeszcze jeden argument fizyczny: ponieważ IR 40 EL pracuje na podczerwieni, bardzo dobrze mierzy elementy o małej pojemności cieplnej - drewno, szkło czy materiały izolacyjne. To są dokładnie te materiały, którym sonda stykowa odbiera ciepło szybciej, niż one zdążą je uzupełnić, i przez to zaniża wynik.

Emisyjność 95 procent ustawiona na stałe - najważniejszy parametr tej sondy

Każdy pomiar w podczerwieni zakłada, ile promieniowania cieplnego dana powierzchnia wysyła w stosunku do wzorca. Ta liczba nazywa się emisyjnością i w IR 40 EL jest ustawiona fabrycznie na 95 %, bez możliwości zmiany - instrukcje obsługi mierników UNI 1, UNI 2 i HB 30 podają ją jako „Emission factor: 95 %, permanently set”. Nie jest to niedopatrzenie, tylko decyzja konstrukcyjna: wartość bliska 0,95 odpowiada typowym materiałom budowlanym i wykończeniowym - tynkowi, betonowi, cegle, drewnu, farbie, papie, płycie gipsowo-kartonowej i szkłu - czyli praktycznie wszystkiemu, na czym pracuje diagnostyka budynku.

Konsekwencja jest jednak twarda i trzeba ją znać przed zakupem. Na materiałach o niskiej emisyjności sonda poda wynik zaniżony - dotyczy to metalu surowego, blachy ocynkowanej, aluminium, polerowanej stali i folii paroizolacyjnej. Takie powierzchnie odbijają promieniowanie otoczenia zamiast wysyłać własne, a sonda nie ma pokrętła, którym można by to skorygować.

Producent przewidział na to konkretne rozwiązanie: matowe czarne naklejki IR 30/E 95 (Ref. 31005833), o średnicy plamki 30 mm i emisyjności 95 %, czyli dokładnie takiej, na jaką sonda jest ustawiona. Naklejkę przykleja się na blachę, mierzy jej powierzchnię i otrzymuje temperaturę metalu pod nią. Naklejki nie mają osobnej karty w naszym sklepie, ale sprowadzamy je razem z sondą - wystarczy podać numer 31005833 w zapytaniu.

Optyka 2,5 do 1 - to jest pirometr bliskiego zasięgu i tak trzeba go używać

Drugi parametr, który przesądza o sposobie pracy, to układ optyczny. Instrukcje mierników podają go jako stosunek pola pomiarowego do odległości 2,5:1, z konkretnym przykładem: plamka o średnicy 45 mm z odległości 100 mm. Producent zaleca przy tym odległość pomiaru od 20 do 50 mm od mierzonej powierzchni.

Z obu tych liczb wynika praktyczna wskazówka, której nie ma wprost w dokumentacji: przy zalecanych 20 do 50 mm sonda uśrednia temperaturę z krążka o średnicy mniej więcej 9 do 22 mm. To wyliczenie własne z proporcji podanej przez producenta, nie jego liczba, ale porządkuje ono całą obsługę urządzenia. Po pierwsze, do punktu pomiarowego trzeba podejść blisko - IR 40 EL nie jest pistoletem, którym mierzy się komin z drugiej strony podwórka. Po drugie, im dalej od powierzchni, tym większy obszar wchodzi do uśrednienia, więc pomiar wąskiej spoiny albo pojedynczej rurki z odległości pół metra da wartość rozmytą przez otoczenie.

Sonda ma zintegrowany wskaźnik laserowy, który znakuje miejsce pomiaru. Przy plamce liczonej w milimetrach i przy pracy z bliska jest to funkcja praktyczna, a nie ozdobna - bez niej trudno byłoby powtórzyć pomiar w tym samym punkcie po godzinie suszenia.

Podłączenie i przygotowanie do pomiaru

IR 40 EL podłącza się do miernika wtykiem przewodu przyłączeniowego, który wsuwa się do gniazda i blokuje lekkim obrotem w prawo. Sonda nie ma własnego zasilania ani wyświetlacza - wszystkie nastawy, odczyt i ewentualna pamięć pomiarów należą do miernika bazowego.

Instrukcja obsługi wskazuje dwie rzeczy, o których łatwo zapomnieć w terenie, a które psują wynik skuteczniej niż jakikolwiek błąd odczytu:

• Wyrównanie temperatury obudowy sondy z otoczeniem trwa około 10 do 15 minut i jest tym dłuższe, im większa była różnica temperatur. Sonda wyjęta z zimnego samochodu do ogrzanego mieszkania przez kilkanaście minut mierzy samą siebie.
• Między kolejnymi pomiarami należy odczekać około 5 sekund. Seria szybkich odczytów jeden po drugim nie daje mapy temperatury, tylko powtórzenie pierwszego wyniku.

Do tego dochodzi zakaz, który brzmi nieoczywiście przy sondzie do pomiaru z 20 do 50 mm: otworu czujnika nie wolno dociskać do mierzonego obiektu. Kusi, żeby oprzeć sondę o ścianę dla stabilności, ale producent wyklucza to wprost.

Cztery mierniki Hydromette przyjmują tę sondę i żaden nie obcina jej zakresu

IR 40 EL wymaga miernika bazowego serii Classic. Producent dopuszcza dokładnie cztery przyrządy i przy każdym z nich podaje ten sam zakres toru podczerwieni, co do dziesiątej części stopnia.

Warto to powiedzieć wprost, bo w rodzinie akcesoriów GANN bywa inaczej - zakres tej samej sondy potrafi się różnić w zależności od przyrządu, do którego jest podłączona. Tutaj tego nie ma: zmiana miernika na droższy nie przesunie ani dolnej, ani górnej granicy tego pomiaru. O wyborze miernika decydują pozostałe tory, nie ten.

Serii Classic nie wyczerpują jednak te cztery przyrządy. Miernik Hydromette HT 85 T mierzy temperaturę powietrza, powierzchni i materiału, ale wyłącznie stykowo, torami Pt100 - toru podczerwieni nie ma i sondy IR 40 EL nie przyjmuje. Karta produktowa IR 40 EL wymienia przy sobie dokładnie cztery mierniki z tabeli powyżej.

Na HB 30 jest to jedyny sposób zmierzenia jakiejkolwiek temperatury

Wśród czterech zgodnych mierników jeden zasługuje na osobne zdanie. HB 30 nie ma toru Pt100 - ani do temperatury powierzchni, ani materiału, ani powietrza. Jego karta produktowa nie zawiera oznaczenia Pt100 ani razu, a jedynym torem temperaturowym jest podczerwień.

Praktycznie znaczy to tyle: właściciel HB 30, który chce do pomiaru wilgotności muru dołożyć temperaturę powierzchni, nie wybiera między sondami - ma do dyspozycji wyłącznie IR 40 EL. Sondy stykowe OT 100, OTW 90 i OTW 480 pracują na UNI 1, UNI 2 i RTU 600, ale nie na HB 30. Na tym mierniku sonda podczerwieni nie jest jednym z wariantów pomiaru temperatury - jest jedynym, a jej dokupienie dokłada przyrządowi całą wielkość mierzoną, a nie kolejny sposób pomiaru tej samej.

Ocena ryzyka kondensacji na serii Classic wymaga dwóch pozycji katalogowych

Producent wymienia wyznaczanie temperatury punktu rosy wśród głównych zastosowań IR 40 EL i jest to prawda, ale wymaga jednego dopowiedzenia, bez którego łatwo o rozczarowanie po zakupie.

Punkt rosy nie jest wielkością, którą mierzy się czujnikiem. Wynika on z temperatury powietrza i jego wilgotności względnej, a rozstrzygnięcie, czy na ścianie skropli się woda, bierze się z porównania tak wyliczonego punktu rosy z temperaturą powierzchni przegrody. IR 40 EL dostarcza drugą z tych wielkości - i tylko ją.

Pierwszą dostarcza sonda klimatyczna. Trzy z czterech zgodnych mierników mają tor wilgotności i temperatury powietrza w zakresie 0 do 100 % wilgotności względnej oraz -20 do 70 °C, obsługiwany przez pięć sond serii Classic:

Instrukcje obsługi UNI 1 i UNI 2 zawierają tablicę punktów rosy - temperatura powietrza w kolumnie po lewej, wilgotność względna w wierszu u góry, punkt rosy w °C w przecięciu. Sposób pracy jest więc taki: sondą klimatyczną mierzysz powietrze, z tablicy odczytujesz punkt rosy, sondą IR 40 EL mierzysz powierzchnię i porównujesz obie liczby. Karty produktowe czterech mierników serii Classic nie wymieniają automatycznego wyliczania punktu rosy przez przyrząd.

Wynika stąd granica, którą trzeba znać: na HB 30 oceny ryzyka kondensacji nie da się wykonać w ogóle, bo ten miernik nie ma toru wilgotności powietrza. IR 40 EL poda na nim temperaturę powierzchni, ale nie będzie z czym jej porównać.

IR 40 EL a TF-IR BL - dwie serie i dwa różne rozwiązania tego samego problemu

W ofercie GANN jest druga sonda z torem podczerwieni: TF-IR BL (31013100), przeznaczona do przyrządów serii Blue. Zestawienie obu jest pouczające, bo zbiory mierników bazowych są rozłączne - żaden przyrząd nie przyjmuje obu.

Wniosek zakupowy jest jednoznaczny: sondy nie wybiera się w oderwaniu od przyrządu, tylko do przyrządu, którym już się dysponuje. Jeżeli w firmie stoi UNI 2 albo RTU 600, właściwą i jedyną drogą do pomiaru bezdotykowego jest IR 40 EL. Jeżeli stoi CH 17 albo BL UNI 11 - IR 40 EL się do nich nie podłączy.

Merytorycznie sonda serii Blue sięga wyżej o 180 °C i niżej o 20 °C, ma węższą wiązkę i pozwala nastawić emisyjność, a przy tym mierzy klimat tą samą głowicą, więc ocenę kondensacji wykonuje jednym przyłożeniem. Sonda serii Classic ma za to szerszy zbiór mierników bazowych - cztery przyrządy zamiast dwóch - i pracuje między innymi na najtańszym z nich, czyli na HB 30.

Gdzie IR 40 EL stoi wśród sond temperatury serii Classic

Mierniki UNI 1, UNI 2 i RTU 600 przyjmują kilkanaście sond temperatury i na pierwszy rzut oka trudno je rozróżnić, bo wszystkie kończą się wtykiem w to samo gniazdo. Rozróżnia je tor pomiarowy, czyli to, czego temperaturę mierzą i w jaki sposób. IR 40 EL zajmuje w tym zestawieniu miejsce wyłączne.

Ostatnia kolumna podaje zakres toru pomiarowego miernika, a nie pojedynczej sondy. Każda z sond ma własne ograniczenie konstrukcyjne, zwykle węższe - zakres konkretnego modelu znajdziesz na jego karcie produktu.

Wniosek dla kupującego jest prosty: jeżeli pomiar ma się odbyć bez dotykania powierzchni, w tej rodzinie odpowiada wyłącznie IR 40 EL. Druga strona medalu też jest jednoznaczna - sonda podczerwieni nie wejdzie do otworu, nie zanurzy się w kleju ani nie zmierzy temperatury w środku deski. Do tego służą sondy z pozostałych wierszy tabeli i przy większości zadań diagnostycznych obie klasy są komplementarne, a nie konkurencyjne.

Warto też zauważyć różnicę zakresów w drugą stronę. Tory Pt100 sięgają w miernikach UNI 1, UNI 2 i RTU 600 do 600 °C, a tor podczerwieni kończy się na 199,9 °C. Powyżej dwustu stopni pomiar bezdotykowy tymi przyrządami przestaje być możliwy i trzeba wrócić do sondy stykowej - OTW 480 dla powierzchni albo TT 480 dla zanurzenia.

IR 40 EL w fabrycznych zestawach - dwa komplety i oba na szczycie numeracji

Sondę można kupić osobno, ale producent umieścił ją także w składzie dwóch zestawów fabrycznych. W obu wypadkach jest to zestaw najwyższy w numeracji danego miernika, czyli ten, który zamyka konfigurację. W obu wypadkach IR 40 EL wchodzi też do zestawu razem z sondą klimatyczną RF-T 28 EL - a więc dokładnie w parze potrzebnej do oceny ryzyka kondensacji.

Hydromette UNI 2 - Zestaw 5 (Ref. 30002555)

Zawiera to samo co Zestaw 3, czyli parę elektrod wtykowych M 6, puszkę pasty kontaktowej, przewód pomiarowy MK 8, aktywną sondę B 50, sondę klimatyczną RF-T 28 EL oraz walizkę BK 14-II, a ponadto sondę podczerwieni IR 40 EL. Masa wysyłkowa kompletu wynosi 3,185 kg.

Hydromette RTU 600 - Zestaw 11 (Ref. 30002672)

Zawiera to samo co Zestaw 10, czyli elektrodę wbijaną M 20 z zapasem po dziesięć szpilek 16 mm i 23 mm, przewód MK 8, sondę klimatyczną RF-T 28 EL, aktywną sondę B 50, parę elektrod szczotkowych M 25-100 i walizkę BK 14-II, a ponadto sondę podczerwieni IR 40 EL. Masa wysyłkowa kompletu wynosi 3,138 kg.

Zestawy mierników HB 30 i UNI 1 sondy podczerwieni nie zawierają - przy tych przyrządach IR 40 EL dokupuje się zawsze osobno. Jeżeli interesuje Cię któryś z dwóch kompletów wymienionych wyżej albo zestawienie sondy z miernikiem w innej konfiguracji, napisz do nas - skompletujemy je na zamówienie.

Dane techniczne Gann IR 40 EL

Karta produktowa oraz instrukcje obsługi mierników UNI 1, UNI 2 i HB 30 nie podają dla tej sondy stopnia ochrony IP, długości przewodu przyłączeniowego ani czasu odpowiedzi wyrażonego w sekundach.

Sytuacja pomiarowa a możliwości sondy

Granice zastosowania - osiem rzeczy do sprawdzenia przed zakupem

1. Sonda nie działa samodzielnie. Wymaga jednego z czterech mierników Hydromette serii Classic. Bez miernika bazowego nie zmierzy niczego, bo nie ma ani zasilania, ani wyświetlacza.
2. Emisyjności nie da się zmienić. Wartość 95 % jest ustawiona fabrycznie na stałe. Na metalu surowym, blasze ocynkowanej, aluminium i folii paroizolacyjnej wynik będzie zaniżony, dopóki nie nakleisz naklejki IR 30/E 95.
3. To pirometr bliskiego zasięgu. Optyka 2,5:1 i zalecana odległość 20 do 50 mm oznaczają, że do punktu pomiarowego trzeba podejść. Pomiar z kilku metrów da wartość uśrednioną z dużej powierzchni.
4. Otworu czujnika nie wolno dociskać do obiektu. Producent wyklucza opieranie sondy o mierzoną powierzchnię.
5. Górna granica to 199,9 °C. Powyżej tej wartości trzeba użyć sondy stykowej Pt100.
6. Sonda potrzebuje 10 do 15 minut na wyrównanie temperatury po przeniesieniu między pomieszczeniami o różnych temperaturach, a między kolejnymi pomiarami około 5 sekund.
7. Warunki otoczenia mają znaczenie. Producent odradza pomiar w atmosferze zapylonej lub zaparowanej, przez rozgrzane drgające powietrze, na obiektach w pełnym słońcu, w bezpośrednim sąsiedztwie źródeł ciepła i chłodu oraz w pobliżu źródeł elektromagnetycznych i elektrostatycznych.
8. Ocena ryzyka kondensacji wymaga drugiej sondy. Na HB 30, który nie ma toru wilgotności powietrza, nie da się jej wykonać wcale.

Siedem sytuacji, w których sonda podczerwieni wygrywa z sondą stykową

1. Wirujący wał, łożysko albo taśma przenośnika. Do elementu w ruchu nie da się przyłożyć sondy stykowej, a zatrzymanie maszyny po to, żeby zmierzyć temperaturę, zmienia mierzony stan.
2. Szafa rozdzielcza, szyny i zaciski pod napięciem. Kontakt jest tu niedopuszczalny ze względów bezpieczeństwa, a przegrzewający się zacisk poznaje się właśnie po temperaturze.
3. Ogrzewanie podłogowe przed wierceniem albo wbijaniem kołków. Rury najłatwiej zlokalizować, gdy instalacja pracuje - posadzka nad nimi jest cieplejsza. Pomiar bezdotykowy pozwala przejechać całą płaszczyznę i zaznaczyć przebieg pętli, zanim wiertło trafi w rurę.
4. Poszukiwanie mostków termicznych w narożach i przy nadprożach. Trzeba porównać kilkanaście punktów w krótkim czasie, żeby wynik dotyczył tego samego stanu ustalonego. Sonda stykowa wymaga w każdym punkcie dobrego przylegania i chwili na ustalenie się wskazania.
5. Kontrola ryzyka wykroplenia na przegrodzie. Temperaturę powierzchni porównuje się z punktem rosy wyliczonym z klimatu pomieszczenia. Zaniżenie temperatury powierzchni przez dotyk zimnej sondy zmieniłoby wynik tej właśnie różnicy, która ma rozstrzygnąć sprawę.
6. Suszenie po zalaniu. Przy osuszaczach i nagrzewnicach trzeba wiedzieć, gdzie ciepłe powietrze faktycznie dociera do ściany, a gdzie omija ją strugą. Mapa temperatury powierzchni pokazuje to w kilka minut.
7. Drewno, szkło i materiały izolacyjne o małej pojemności cieplnej. Producent wskazuje je wprost jako materiały, które mierzy się na podczerwieni bardzo dobrze. Metalowa końcówka sondy stykowej odbiera im ciepło szybciej, niż zdążą je uzupełnić, i zaniża wynik.

Podsumowanie - dla kogo jest ta sonda

Gann IR 40 EL to jedyna droga do bezdotykowego pomiaru temperatury powierzchni w miernikach Hydromette serii Classic. Nie zastępuje sond stykowych Pt100 - ma węższy zakres i emisyjność ustawioną na stałe - ale robi rzeczy, których żadna z nich nie zrobi: mierzy w ruchu, pod napięciem i bez odbierania ciepła cienkim warstwom.

Jeżeli masz HB 30, jest to jedyna sonda, którą dołożysz do tego miernika temperaturę jako nową wielkość mierzoną. Jeżeli masz UNI 2 albo RTU 600 z sondą klimatyczną, IR 40 EL domyka komplet potrzebny do oceny ryzyka kondensacji. Jeżeli natomiast pracujesz na CH 17 albo BL UNI 11, właściwym wyborem jest TF-IR BL - IR 40 EL do tych przyrządów się nie podłączy.

Jesteśmy dystrybutorem Gann w Polsce. Sondę dostarczamy pojedynczo, w komplecie z miernikiem bazowym albo w fabrycznych zestawach UNI 2 i RTU 600 - napisz, na czym pracujesz, a dobierzemy konfigurację i przygotujemy ofertę w 24 h.

Chcesz kalkulację cenową →

Artykuł zaktualizowany: sierpień 2026. Źródła: dane producenta.