Gann BL Compact TF-IR 2 – miernik klimatu i pirometr z alarmem ryzyka kondensacji

Trzy liczby z jednego punktu i z tej samej chwili - klimat powietrza i temperatura przegrody

Pleśń w narożniku pokoju nie bierze się z tego, że w pomieszczeniu jest wilgotno, ani z tego, że ściana jest zimna. Bierze się z relacji tych dwóch rzeczy: z tego, że temperatura powierzchni spadła poniżej punktu rosy powietrza, które tej powierzchni dotyka. Żeby tę relację udokumentować, trzeba zmierzyć trzy wielkości w tym samym miejscu i w tej samej chwili - wilgotność powietrza, temperaturę powietrza i temperaturę powierzchni.

Gann Hydromette BL Compact TF-IR 2 (Ref. 30012072) robi to jednym przyrządem mieszczącym się w kieszeni. Ma wymienną sondę klimatyczną TF Stick, pirometr o zakresie -40 do 380 °C ze wskaźnikiem laserowym oraz - i to jest cecha, której nie ma żaden inny miernik serii BL Compact - alarm dźwiękowy, którego rytm zmienia się w miarę zbliżania się temperatury powierzchni do punktu rosy. Ściany nie trzeba więc czytać z wyświetlacza punkt po punkcie; wystarczy nią wodzić i słuchać.

Jesteśmy dystrybutorem Gann w Polsce i prowadzimy pełną serię BL Compact wraz z sondami i akcesoriami. Napisz do nas - przygotujemy ofertę w 24 h.

Dlaczego sam punkt rosy nie wystarcza do oceny ryzyka kondensacji

Każdy termohigrometr z funkcją punktu rosy poda liczbę w rodzaju „punkt rosy 12,4 °C”. Ta liczba mówi wyłącznie, w jakiej temperaturze zmierzone powietrze osiągnęłoby nasycenie. Sama z siebie nie mówi nic o tym, czy w pomieszczeniu istnieje powierzchnia o takiej temperaturze - a to jest jedyne pytanie, które ma znaczenie praktyczne.

Różnica między temperaturą powierzchni a punktem rosy jest wielkością, na której opiera się cała ocena ryzyka w budynku:

• Poniżej punktu rosy woda z powietrza skrapla się na przegrodzie. Efekt jest widoczny - zaparowane szyby, mokre naroża, zacieki pod parapetem.
• Kilka stopni powyżej punktu rosy kondensacji jeszcze nie ma, ale wilgotność względna tuż przy powierzchni jest już na tyle wysoka, że zaczyna wystarczać pleśni. Ten stan jest niewidoczny gołym okiem i właśnie dlatego kosztuje najwięcej - wykrywa się go dopiero po pojawieniu się plam.
• Wyraźnie powyżej punktu rosy przegroda jest bezpieczna niezależnie od tego, jak wysoka jest wilgotność powietrza w środku pomieszczenia.

Miernik, który podaje wyłącznie klimat powietrza, pozwala ocenić pierwszy przypadek dopiero po fakcie, a drugiego nie wykrywa w ogóle. TF-IR 2 mierzy obie liczby naraz i sam je ze sobą porównuje.

Alarm dźwiękowy zbliżania się do punktu rosy - oś tego przyrządu

Producent opisuje tę funkcję bardzo konkretnie. Poza wyświetleniem zmierzonej wartości przyrząd generuje sygnał dźwiękowy przy wykryciu krytycznej temperatury powierzchni, przy czym:

• im krótsze odstępy między sygnałami, tym bliżej jest temperatura powierzchni do temperatury punktu rosy i tym bardziej dane miejsce jest podatne na rozwój pleśni;
• sygnał ciągły oznacza ostre zagrożenie rozwojem pleśni - przy przekroczeniu punktu rosy woda z powietrza może się w tym miejscu skroplić.

Praktyczna konsekwencja jest taka, że wyszukiwanie miejsca zamienia się z odczytywania w słuchanie. Punkty krytyczne na przegrodzie zewnętrznej są zwykle nieliczne - najczęściej narożnik zewnętrzny, ościeże okna, nadproże albo mostek termiczny przy stropie - ale najpierw trzeba je znaleźć, a przy odczycie z wyświetlacza oznacza to przejście całej powierzchni punkt po punkcie. Z alarmem dźwiękowym przesuwa się przyrząd wzdłuż przegrody i zatrzymuje tam, gdzie rytm sygnału przyspiesza.

Wskaźnik laserowy klasy 2 pokazuje przy tym, który punkt powierzchni jest w danej chwili mierzony - bez niego przy pomiarze bezdotykowym nigdy nie ma pewności, skąd pochodzi wynik.

Optyka pirometru - jak duży obszar naprawdę mierzysz

Przy pomiarze bezdotykowym o wiarygodności wyniku decyduje jeszcze jedna wielkość. Pirometr nie mierzy punktu - mierzy uśrednioną temperaturę plamki, której średnica rośnie z odległością.

Producent podaje zalecaną odległość pomiaru 20 do 50 mm i to zalecenie ma bezpośrednie przełożenie na jakość ekspertyzy. Mierząc z pół metra przy narożniku, uśrednia się temperaturę obszaru wielkości dłoni - a więc miejsce najzimniejsze rozmywa się w otoczeniu i wynik wychodzi zawyżony, czyli zbyt optymistyczny. Mostki termiczne szuka się z bliska.

Ograniczenia toru podczerwieni, o których warto pamiętać: nie mierzy się przez szybę, przez rozgrzane, drgające powietrze, w bezpośrednim nasłonecznieniu ani w sąsiedztwie źródła promieniowania cieplnego. Wszystkie te czynniki przekłamują wynik, a przyrząd nie ma jak ich wykryć.

Emisyjność 20 do 100 % - ustawienie, którego nie wolno zignorować

Każdy pirometr mierzy promieniowanie cieplne wysyłane przez powierzchnię i przelicza je na temperaturę przy założeniu, jak silnie ta powierzchnia promieniuje. To założenie nazywa się emisyjnością i w TF-IR 2 nastawia się je w zakresie od 20 do 100 %, z krokiem 1 %. Ustawienie fabryczne wynosi 95 %.

Wartość 95 % jest trafna dla większości powierzchni budowlanych: tynku, farby, betonu, drewna, cegły, papy i tapety. Problem zaczyna się przy powierzchniach, które promieniują słabo, a odbijają dużo:

• Metale nieoksydowane - blacha ocynkowana, aluminium, stal nierdzewna, miedziane rury. Odczyt przy fabrycznym ustawieniu jest wtedy obarczony dużym błędem: dla powierzchni cieplejszej od otoczenia zaniżonym, dla chłodniejszej - zawyżonym.
• Powierzchnie polerowane i lakierowane na wysoki połysk - płytki, szkliwo, elementy chromowane.
• Folie paroszczelne i izolacje z warstwą aluminium.

Są dwa poprawne wyjścia z tej sytuacji. Pierwsze to nastawienie emisyjności na wartość właściwą dla materiału, jeżeli się ją zna. Drugie, pewniejsze, to naklejenie na mierzoną powierzchnię matowo-czarnej naklejki IR 30 / E 95 (Ref. 31005833) o znanej emisyjności 95 % i wykonanie pomiaru na niej. Naklejek nie mamy jako osobnej pozycji w sklepie - jeśli są Ci potrzebne, dopisz je do zapytania ofertowego.

Dla ekspertyz budowlanych ma to znaczenie praktyczne przede wszystkim tam, gdzie w polu widzenia pirometru znajdują się elementy metalowe: profile okien, parapety, rury instalacyjne, ościeżnice. Zimna blacha odczytana przy ustawieniu 95 % wyjdzie cieplejsza, niż jest naprawdę - a więc błąd idzie akurat w tę stronę, która usypia czujność.

Siedem trybów pomiarowych - dwa więcej niż w wersji bez pirometru

Wyświetlacz segmentowy LCD pokazuje trzy linie jednocześnie, z rozdzielczością 0,1 % i 0,1 °C. Dwa pierwsze tryby z poniższej listy to te, których nie ma BL Compact TF 3:

Do tego dochodzą Min, Max i Hold z osobną pamięcią wartości skrajnych dla każdego trybu oraz pamięć pierścieniowa pięciu ostatnich pomiarów, w której najstarszy wynik jest automatycznie nadpisywany. Czas odpowiedzi przyrządu producent podaje jako krótszy niż 2 s.

Co jest zmierzone, a co obliczone

TF-IR 2 ma trzy czujniki: wilgotności powietrza, temperatury powietrza i temperatury powierzchni w podczerwieni. Pozostałe wartości są z nich wyliczane i warto o tym wiedzieć, zanim wynik trafi do protokołu:

• Punkt rosy jest przeliczeniem wilgotności i temperatury powietrza. Przyrząd zna go dokładnie, ale ocenę ryzyka tworzy dopiero jego porównanie z pomiarem pirometru.
• Wilgotność równowagowa drewna (EMC) to wilgotność, jaką drewno przyjmie w równowadze ze zmierzonym klimatem. To nie jest pomiar wilgotności konkretnej deski - do tego służą mierniki rezystancyjne, na przykład BL Compact (Ref. 30012010).
• Wilgotność bezwzględna w g/m³ pozwala porównywać powietrze o różnych temperaturach - na przykład zewnętrzne z wewnętrznym przy ocenie, czy wietrzenie osuszy pomieszczenie, czy przeciwnie - wniesie do niego jeszcze więcej wilgoci.

Miernik nie mierzy też wilgotności muru ani jastrychu. Do pomiaru nieniszczącego służy BL Compact B 2 (Ref. 30012032) albo Compact B evo-100, a rozstrzygający pomiar do protokołu odbioru wykonuje się metodą karbidową zestawami Hydromat CM.

Trzy sondy TF Stick - ta sama elektronika, trzy różne filtry

Tor klimatyczny TF-IR 2 pracuje z wymienną sondą TF Stick i przyjmuje dokładnie trzy elektrody. Wszystkie trzy są wersjami tej samej sondy 16 K-25 i różni je wyłącznie osłona czujnika. Zakres pomiarowy jest identyczny, a miernik go nie obcina - pełne 0 do 100 % wilgotności względnej i -20 do 80 °C.

Sonda jest drobna - 52 mm długości, 6,5 mm średnicy w części pomiarowej, masa około 5 g - a czujnik aklimatyzuje się do otoczenia także przy wyłączonym mierniku. Producent zaleca wystawienie przyrządu na klimat pomieszczenia przez 10 do 15 minut przed pomiarami wymagającymi pełnej dokładności. Sondę można oddalić od miernika przewodem MK 18 (Ref. 31016720) o długości 1,8 m.

Całkowita długość przyrządu z zamontowaną sondą wynosi około 190 mm.

TF-IR 2 czy sonda TF-IR BL na mierniku wielozadaniowym - dwie drogi do tego samego wyniku

W ofercie Gann ten sam pomiar - klimat plus temperatura powierzchni w podczerwieni w jednym punkcie - da się złożyć na dwa sposoby. Albo samodzielnym miernikiem TF-IR 2, albo aktywną sondą TF-IR BL (Ref. 31013100) wpiętą w miernik wielozadaniowy BL UNI 11 albo CH 17. Warto wiedzieć, czym te drogi się różnią:

Zdanie rozstrzygające: jeżeli kontrola punktu rosy i wyszukiwanie mostków termicznych są Twoim głównym zadaniem, TF-IR 2 daje dokładnie ten sam pomiar co droższy komplet i robi to poręczniej, bo jest jednym przedmiotem, a nie dwoma połączonymi przewodem. Jeżeli natomiast klimat i podczerwień są tylko jedną z wielu Twoich czynności, a poza nimi mierzysz wilgotność muru i drewna, taniej wychodzi jeden miernik wielozadaniowy z kompletem sond niż kilka przyrządów jednozadaniowych.

Dla porządku: w serii Classic odpowiednikiem toru podczerwieni jest sonda IR 40 EL (Ref. 31003150) o zakresie -20 do 199,9 °C, współpracująca z miernikami HB 30, UNI 2 i RTU 600. Nie ma ona własnego toru klimatycznego, więc punktu rosy sama nie wyliczy.

Rodzina BL Compact - który z dziewięciu kieszonkowych mierników jest właściwy

Wszystkie mierniki serii BL Compact mają tę samą obudowę i tę samą filozofię obsługi, ale mierzą różne wielkości. Wybór modelu to wybór zadania, a nie poziomu wyposażenia:

Zestaw Combo Set 1 - trzy mierniki BL Compact w jednej walizce

Producent kompletuje TF-IR 2 w fabrycznym zestawie BL Compact Combo Set 1 (Ref. 30022000), w którym obok niego znajdują się BL Compact i BL Compact B 2, a całość jedzie w walizce Combo I (Ref. 31015091).

Te trzy przyrządy odpowiadają na trzy różne pytania i w diagnostyce wilgotnościowej budynku uzupełniają się w określonej kolejności:

1. BL Compact B 2 skanuje przegrodę pojemnościowo i pokazuje, gdzie jest mokro, nie robiąc w niej żadnego otworu.
2. BL Compact potwierdza wynik rezystancyjnie, na szpilkach, i podaje ile wody jest w drewnie albo w materiale budowlanym na zadanej głębokości.
3. BL Compact TF-IR 2 odpowiada na pytanie, dlaczego tam jest mokro - czy przyczyną jest kondensacja na wychłodzonej przegrodzie, czy woda, która przyszła z zewnątrz.

Zestawu nie sprzedajemy jako gotowej pozycji sklepowej, ale kompletujemy go na zamówienie razem z walizką. Wystarczy napisać, że chodzi o Combo Set 1.

Czy ten miernik to zmierzy - dziesięć typowych pytań

Granice zastosowania - dziewięć rzeczy, o których warto wiedzieć przed zakupem

• To nie jest miernik wilgotności materiału. Mierzy powietrze i temperaturę powierzchni. Wilgotność równowagowa drewna jest przeliczeniem klimatu, a nie pomiarem drewna.
• Pirometr mierzy plamkę, nie punkt. Przy zalecanej odległości 20-50 mm plamka ma kilka do kilkunastu milimetrów, ale z 250 mm rośnie do około 46 mm i uśrednia najzimniejsze miejsce z otoczeniem.
• Powierzchnie błyszczące i metalowe wymagają korekty emisyjności albo naklejki o znanej emisyjności. Bez tego wynik jest nieprawdziwy.
• Nie mierz przez szybę, przez drgające gorące powietrze, w bezpośrednim słońcu ani przy źródle promieniowania cieplnego.
• Przyrząd nie jest przeznaczony do pracy w kondensacji. Dopuszczalna wilgotność otoczenia to poniżej 85 % RH bez kondensacji, a stopień ochrony obudowy IP20.
• Powyżej 80 % wilgotności względnej czujnik nie powinien pracować w sposób ciągły dłużej niż około 36 godzin bez regeneracji w powietrzu o wilgotności 30-40 % RH.
• Temperatura pracy wynosi od 0 do +50 °C, krótkotrwale od -10 do +60 °C. Deklarowana dokładność toru podczerwieni obowiązuje przy temperaturze otoczenia od 0 do 50 °C.
• Przyrząd przyjmuje wyłącznie trzy sondy TF Stick. Sondy RH-T 37 BL, sonda TF-IR BL ani elektrody rezystancyjne do niego nie pasują, a TF Stick nie wchodzi w uchwyt teleskopowy BL-EL.
• Port USB służy wyłącznie do aktualizacji oprogramowania sprzętowego przez GANN Dialog Pro (Windows 7, 8.x, 10 i 11). Nie zapisuje pomiarów na komputerze i nie ładuje baterii, a w czasie połączenia miernik nie mierzy. Producent zaleca kontrolę przyrządu co 2-3 lata.

Parametry techniczne Gann Hydromette BL Compact TF-IR 2

Co warto dokupić do BL Compact TF-IR 2

• TF Stick 16 K-25 M (31003264) – sonda z metalowym filtrem siatkowym, do pomiaru w strumieniu powietrza i w zapylonych kanałach wentylacyjnych.
• TF Stick 16 K-25 P (31003266) – sonda z membraną PTFE, do pomieszczeń wilgotnych i do pomiaru w otworze w mokrym materiale.
• TF Stick 16 K-25 (31003262) – druga sztuka sondy fabrycznej, do pomiarów w kilku pomieszczeniach bez czekania na aklimatyzację.
• Przewód MK 18 (31016720) – 1,8 m, złącze jack 2,5 mm z obu stron; oddala sondę klimatyczną od miernika.
• Przewód MK 26 (31016920) – przewód mini-USB do połączenia miernika z komputerem przy aktualizacji oprogramowania sprzętowego.
• Pudełko plastikowe (31015099) – fabryczne opakowanie ochronne na jeden miernik serii BL Compact.
• Pudełko plastikowe II (31015058) – to samo na dwa mierniki serii BL Compact w jednej wyprasce.
• Walizka Combo I (31015091) – walizka na trzy mierniki serii BL Compact, część zestawu Combo Set 1.
• Bateria alkaliczna 9 V (31005220) – zapasowe zasilanie.

Siedem sytuacji, w których BL Compact TF-IR 2 jest trudny do zastąpienia

Wspólnym mianownikiem tych sytuacji jest jednoczesność pomiaru. Klimat powietrza i temperaturę przegrody da się zmierzyć dwoma osobnymi przyrządami, ale wtedy nie są to pomiary z tej samej chwili - a ryzyko kondensacji zmienia się w ciągu kilkunastu minut, na przykład po otwarciu okna albo po włączeniu ogrzewania.

1. Ekspertyza przyczyny zawilgocenia. Rozstrzygnięcie, czy woda przyszła z zewnątrz, czy skrapla się na przegrodzie od środka - dwie zupełnie różne naprawy i dwóch różnych płatników.
2. Wyszukiwanie mostków termicznych po termomodernizacji. Odbiór ocieplenia, w którym trzeba pokazać, że narożniki i ościeża nie schodzą poniżej temperatury krytycznej.
3. Sprawa sporna między wynajmującym a najemcą. Pleśń w mieszkaniu bywa skutkiem wady przegrody albo sposobu wietrzenia. Zapisana obok siebie temperatura ściany i punkt rosy powietrza są argumentem, którego nie da się podważyć opinią.
4. Odbiór jastrychu przed układaniem okładziny. Kontrola, czy powierzchnia posadzki nie jest na tyle chłodna, że pod szczelną wykładziną powstanie kondensacja.
5. Ogrzewanie podłogowe i sufity chłodzące. Instalacje chłodzące pracują tuż nad punktem rosy i wymagają sprawdzenia, czy nastawa nie jest za niska dla panującej wilgotności.
6. Kontrola po zalaniu, podczas osuszania. Codzienna ocena, czy przegroda już nie wychładza powietrza do poziomu, przy którym osuszanie przestaje mieć sens.
7. Magazyn, chłodnia, hala produkcyjna. Miejsca, w których zimna powierzchnia stykająca się z ciepłym wilgotnym powietrzem zbiera kondensat kapiący na towar albo na urządzenia.

Podsumowanie - dla kogo jest ten miernik

BL Compact TF-IR 2 jest przyrządem do oceny ryzyka kondensacji i pleśni. Mierzy trzy wielkości, które o tym ryzyku decydują, robi to w jednym punkcie i w tej samej chwili, a wynik sygnalizuje dźwiękiem, dzięki czemu przeszukanie przegrody idzie znacznie szybciej niż odczyt punkt po punkcie.

Wybierz go, jeżeli pracujesz z przegrodami: jako rzeczoznawca, wykonawca termomodernizacji, serwisant wentylacji albo zarządca budynku. Wybierz tańszy BL Compact TF 3, jeżeli wystarcza Ci sam klimat pomieszczeń bez temperatury powierzchni. Wybierz BL Compact B 2 albo BL Compact, jeżeli szukasz wilgotności w materiale, a nie w powietrzu. A jeżeli potrzebujesz wszystkiego naraz, właściwym kierunkiem jest miernik wielozadaniowy BL UNI 11 albo CH 17 uzupełniony sondą TF-IR BL i kompletem pozostałych sond.

Jesteśmy dystrybutorem Gann w Polsce. Doradzimy w doborze wersji, sond i zestawu, a jeśli potrzebujesz wyceny - napisz do nas, przygotujemy ofertę w 24 h.

Chcesz kalkulację cenową →

Artykuł zaktualizowany: sierpień 2026. Źródła: dane producenta.