Gann kulki ze stali nierdzewnej – rozbicie ampułki węgliku w cylindrze CM

Kulki ze stali nierdzewnej – element wyposażenia zestawu CM, bez którego węglik nie dotrze do wody

Kulki ze stali nierdzewnej (Ref. 31003615) to opakowanie zamienne zawierające trzy kulki, przeznaczone do cylindra ciśnieniowego zestawów Hydromat CM marki GANN. Ich zadanie jest krótkie do opisania i trudne do zastąpienia czymkolwiek innym: po zamknięciu cylindra to właśnie kulki rozbijają szklaną ampułkę z węglikiem wapnia i mieszają odczynnik z rozdrobnioną próbką jastrychu lub tynku. Bez tego wymieszania część wody zawartej w materiale nigdy nie weźmie udziału w reakcji, a ciśnieniomierz pokaże wartość niższą od rzeczywistej wilgotności.

To pozycja eksploatacyjna, a nie przyrząd pomiarowy. Kulki nie mierzą niczego samodzielnie i nie działają bez kompletnego zestawu karbidowego – cylindra ciśnieniowego z ciśnieniomierzem, wagi, ampułek i tabel przeliczeniowych. Nie zastępują też tłuczka ręcznego (Ref. 31003630), który pracuje na zupełnie innym etapie pomiaru. Kulki dokupuje się wtedy, gdy któraś z nich zaginie, zostanie trwale zanieczyszczona albo gdy zestaw jest używany na tyle intensywnie, że warto mieć zapasowy komplet w walizce.

Jesteśmy dystrybutorem GANN w Polsce i prowadzimy pełną rodzinę wyposażenia do metody karbidowej – od gotowych zestawów Hydromat po pojedyncze części zamienne i materiały eksploatacyjne. Jeśli potrzebujesz skompletować zestaw albo uzupełnić wyposażenie po sezonie, napisz do nas – przygotujemy ofertę w 24 h.

Kulki pracują tam, gdzie nie sięga już żadna korekta – w zamkniętym cylindrze

Metoda karbidowa CM jest szczelnym układem z jednego prostego powodu: mierzy się w niej ciśnienie gazu, który powstaje z reakcji węglika wapnia z wodą zawartą w próbce. Od chwili zakręcenia pokrywy nic już z zewnątrz nie da się poprawić. Nie można domieszać odczynnika, nie można dokruszyć materiału, nie można sprawdzić, czy ampułka pękła. Przez około dziesięć minut jedynym, co dzieje się wewnątrz naczynia, jest reakcja – a jedynym narzędziem, które w tym czasie pracuje, są trzy kulki wprawiane w ruch potrząsaniem cylindrem.

Dlatego warto znać kierunek błędu. Niepełne rozbicie ampułki albo niedokładne wymieszanie węgliku z próbką powodują, że część wody nie przereaguje. Ciśnienie w cylindrze będzie niższe, odczyt z manometru mniejszy, a wynik przeliczony na CM-% – zaniżony. To ten sam kierunek błędu co przy próbce podsuszonej podczas rozdrabniania i przy nieszczelnej uszczelce układu: pomiar mówi, że posadzka jest sucha, choć sucha jeszcze nie jest. Konsekwencją nie jest zepsuty pomiar, tylko zgoda na krycie warstwy, która nie jest gotowa – i reklamacja parkietu albo płytek kilka miesięcy później.

Jest jeszcze druga strona tej samej zasady: kulki są elementem, którego stan trudno ocenić w trakcie pomiaru. Zgubiona kulka nie zatrzyma badania i nie wywoła żadnego komunikatu – pomiar przebiegnie do końca i da liczbę wyglądającą normalnie. Właśnie dlatego komplet zamienny w walizce jest tańszy niż powtórka całej serii odwiertów.

Producent daje na to jedną kontrolę, i to dopiero po zakończeniu badania: po otwarciu cylindra materiał ma być sproszkowany, przy czym widoczne ziarna kruszywa są dopuszczalne. Jeżeli tak nie jest, pomiar trzeba powtórzyć na nowej próbce. To sprawdzian wyniku pracy kulek, a nie sygnał w trakcie badania – w chwili odczytu z manometru nadal nie widać, czy wymieszanie było pełne.

Jak przebiega pomiar CM i w którym momencie wchodzą kulki

1. Wybór miejsca odwiertu – najlepiej po przeskanowaniu powierzchni miernikiem nieniszczącym, żeby wiercić tam, gdzie jest najwilgotniej, a nie tam, gdzie akurat wypadło.
2. Pobranie próbki z pełnej grubości warstwy, dłutem i młotkiem, do worka PE (Ref. 31003649) w tacy na gruz.
3. Rozdrobnienie materiału do ziarna poniżej 5 mm – w worku, w tacy na gruz, albo tłuczkiem ręcznym (Ref. 31003630) bezpośrednio w cylindrze, co ogranicza utratę wilgoci do minimum.
4. Odważenie naważki na wadze elektronicznej (Ref. 31003642) – zwykle 50 albo 100 g, zależnie od spodziewanego zakresu wilgotności i użytej tabeli przeliczeniowej.
5. Włożenie do cylindra trzech kulek ze stali nierdzewnej i ampułki z węglikiem wapnia.
6. Zamknięcie cylindra pokrywą z ciśnieniomierzem i energiczne potrząsanie – to kulki rozbijają ampułkę i mieszają węglik z całą naważką.
7. Odczyt ciśnienia po ustalonym czasie reakcji, mierzonym stoperem cyfrowym (Ref. 31003648), i przeliczenie wskazania na CM-% z tabeli dołączonej do zestawu.

Krok piąty i szósty to jedyne miejsce w całej procedurze, w którym kulki są potrzebne – i jednocześnie jedyne, którego nie da się wykonać zastępczo. Naważkę można odważyć na innej wadze, czas odmierzyć innym zegarkiem, materiał rozdrobnić starannie na tacy. Rozbicia ampułki i wymieszania odczynnika wewnątrz zamkniętego naczynia nie zrobi nic poza kulkami.

Kulki a tłuczek ręczny – dwie pozycje do tego samego cylindra, dwa różne zadania

Obie pozycje trafiają do tego samego naczynia i obie mają w opisie słowo „rozdrabnianie”, więc łatwo je pomylić albo uznać jedną za wersję drugiej. Pracują jednak na dwóch różnych etapach, po dwóch stronach momentu zamknięcia cylindra, i żadna nie zastępuje drugiej.

Zgodność z zestawami Hydromat CM

Producent wymienia przy tej pozycji wszystkie trzy zestawy karbidowe GANN – i jest to jedno z niewielu akcesoriów CM, przy którym lista zgodności pokrywa się w całości ze składem fabrycznym. Kulki są elementem wspólnego wyposażenia każdego zestawu, więc kupując ten komplet, kupujesz część zamienną, a nie brakujące ogniwo procedury.

Cylinder ciśnieniowy jest we wszystkich trzech zestawach ten sam, więc komplet zamienny pasuje niezależnie od tego, którą wersję walizki masz na wyposażeniu. Warto przy okazji pamiętać, że zgodność z normą DIN 18560-4:2012-06 producent deklaruje przy zestawach CM-B Pro i CM-P Pro – to ona bywa przywoływana w protokołach odbioru jastrychów.

Trzy kulki i pojemnik – co składa się na komplet

Instrukcja obsługi zestawów Hydromat CM opisuje tę pozycję jako komplet trzech kulek ze stali nierdzewnej wraz z pojemnikiem i wymienia go jako wyposażenie fabryczne wszystkich trzech zestawów karbidowych. Wynika z tego rzecz, której nie widać w samym katalogu: opakowanie zamienne zawiera dokładnie tyle kulek, ile pracuje w cylindrze podczas pomiaru. Kupując je, nie dokładasz kulek do kompletu, tylko odtwarzasz go w całości – a zgubiona sztuka nie jest jedną z wielu, lecz jedną z trzech.

Pojemnik jest częścią pozycji katalogowej i to w nim kulki jadą między pomiarami. Producent nie opisuje go bliżej i poza samym faktem, że wchodzi w skład pozycji katalogowej, nie podaje o nim nic więcej – ale konsekwencja praktyczna jest prosta: komplet ma w walizce wyznaczone miejsce, a policzenie trzech kulek po opróżnieniu cylindra jest najprostszym sposobem sprawdzenia tej pozycji.

Instrukcja stawia jeszcze jeden warunek, który dotyczy kulek wprost. Kontrolę sprawności zestawu ampułką wody testowej (Ref. 31003626) wykonuje się w oczyszczonym cylindrze, do którego wkłada się pełny i czysty komplet kulek, a dopiero potem ampułkę wody i ampułkę węgliku. Zestaw sprawdza się więc wyposażeniem, którego stan sam nie budzi zastrzeżeń; brakująca albo pokryta osadem kulka przesuwa wynik takiej kontroli i utrudnia rozstrzygnięcie, czy zawinił manometr, uszczelka, czy zawartość cylindra.

Cylinder przed każdym ponownym napełnieniem czyści się na sucho, szczotką i suchą ściereczką. Ta sama zasada dotyczy kulek: osad usuwa się mechanicznie, nie wodą – woda w kontakcie z resztkami węglika reaguje dokładnie tak samo jak woda zawarta w próbce.

Kiedy warto dokupić komplet zamienny

• Brakuje kulki. Komplet liczy trzy sztuki, więc brak jednej to jedna trzecia tego, co miesza odczynnik z próbką – i ubytek trudny do zauważenia w porę, bo kulka wypada przy opróżnianiu cylindra razem z gruzem, zwykle na budowie, gdzie nikt jej już nie znajdzie.
• Na powierzchni widać trwały osad albo wżery. Produkty reakcji węgliku osadzają się na wszystkim, co jest w cylindrze; jeżeli szczotka do butelek z zestawu przestaje sobie radzić, kulki lepiej wymienić niż doczyszczać.
• Zestaw pracuje seryjnie. Przy kilkunastu odwiertach dziennie przerwa na szukanie zgubionej kulki kosztuje więcej niż komplet zapasowy leżący w walizce transportowej.
• Zestaw wraca po dłuższym przestoju. Przed sezonem warto policzyć kulki, sprawdzić uszczelkę pokrywy (Ref. 31003612) i uszczelkę ciśnieniomierza (Ref. 31003613), a sprawność całego układu potwierdzić ampułką wody testowej (Ref. 31003626).
• Pomiar ma trafić do protokołu odbioru. Wtedy każdy element, który mógłby zaniżyć wynik, powinien być poza podejrzeniem – a kulki są elementem, którego stanu nie widać na wskazaniu manometru.

Kulki są wykonane ze stali nierdzewnej, więc nie korodują i nie reagują z odczynnikiem – w normalnej eksploatacji zużywają się bardzo powoli. Praktyka pokazuje jednak, że komplety nie tyle się zużywają, ile gubią, dlatego traktuj tę pozycję jak zapas, a nie jak materiał eksploatacyjny podlegający wymianie w ustalonym cyklu.

Dane techniczne

Producent nie podaje przy tej pozycji ani średnicy kulki, ani jej masy jednostkowej, ani klasy stali – opis katalogowy sprowadza się do zawartości opakowania i przeznaczenia. Nie dopisujemy tu parametrów, których nie ma w źródle: kulki nie uczestniczą w torze pomiarowym i nie mają własnej dokładności ani zakresu, a jedyną cechą, która ma znaczenie przy zamówieniu, jest zgodność z cylindrem GANN.

Pozostałe wyposażenie i materiały eksploatacyjne do metody CM

• Ampułki węgliku wapnia CA 7, 20 sztuk (31003652) i 50 sztuk (31003655) – odczynnik zużywany przy każdym pomiarze.
• Ampułki wody testowej, 10 sztuk (31003626) – kontrola sprawności zestawu znaną ilością wody, zanim pojedzie on na budowę.
• Tłuczek ręczny (31003630) – rozdrabnianie próbki bezpośrednio w cylindrze, bez oddawania wilgoci do powietrza.
• Stoper cyfrowy (31003648) – odmierzanie czasu reakcji węgliku.
• Waga elektroniczna (31003642) – naważka z rozdzielczością 0,1 g, zakres do 500 g, wyświetlacz LCD i zasilanie bateryjne.
• Ciśnieniomierz PREMIUM z uszczelką (30003604) – jedyny ciśnieniomierz w aktualnej ofercie GANN, montowany we wszystkich trzech zestawach Hydromat.
• Uszczelka pokrywy i cylindra (31003612, 5 sztuk w opakowaniu) oraz uszczelka ciśnieniomierza (31003613, 5 sztuk) – od ich stanu zależy szczelność układu, a nieszczelność zaniża wskazanie dokładnie tak samo jak niedomieszany węglik.
• Worki PE 200 x 300 x 0,09 mm, 100 sztuk (31003649) – przeniesienie próbki z odwiertu do cylindra bez utraty wilgoci.
• Walizka transportowa P (31005086) – obudowa całego zestawu karbidowego.
• Compact B evo-100 (30002032) – kieszonkowy miernik nieniszczący, którym wybiera się miejsce odwiertu, zamiast wiercić na chybił trafił.

Bezpieczeństwo pracy z węglikiem wapnia

Kulki same w sobie są pozycją całkowicie neutralną, ale pracują w bezpośrednim sąsiedztwie odczynnika, który neutralny nie jest. Węglik wapnia jest sklasyfikowany jako materiał niebezpieczny: UN 1402, klasa 4.3, I grupa pakowania, kategoria transportowa 1, kod ograniczeń tunelowych B/E. Reaguje z wodą, wydzielając palny gaz – i właśnie na tej reakcji opiera się cała metoda.

Praktyczne konsekwencje są dwie. Po pierwsze, cylinder otwiera się dopiero po odczycie i opróżnia z dala od źródeł ognia, a resztki odczynnika oraz osad z kulek usuwa się zgodnie z instrukcją zestawu. Po drugie, praca wymaga rękawic i okularów ochronnych – a te są w komplecie wyłącznie w zestawie CM-P Pro. Przy CM-B Standard i CM-B Pro trzeba je skompletować we własnym zakresie.

Podsumowanie

Kulki ze stali nierdzewnej to drobna pozycja w rodzinie wyposażenia CM i jednocześnie jedyne narzędzie, które pracuje wewnątrz zamkniętego cylindra, gdy pomiar jest już poza kontrolą operatora. Komplet zamienny (Ref. 31003615, trzy kulki) kosztuje ułamek wartości zestawu i ułamek kosztu jednego powtórzonego odwiertu, a chroni przed błędem, którego nie widać po wskazaniu manometru: wynikiem zaniżonym, czyli takim, który pozwala pokryć jeszcze niegotową warstwę.

Jeżeli używasz zestawu Hydromat regularnie, potraktuj ten komplet tak jak zapasowe uszczelki i ampułki wody testowej – jako element, który po prostu ma leżeć w walizce. Jesteśmy dystrybutorem GANN w Polsce, prowadzimy wszystkie części zamienne do zestawów karbidowych i chętnie pomożemy dobrać komplet uzupełniający do posiadanej wersji – napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h.

Chcesz kalkulację cenową →

Artykuł zaktualizowany: sierpień 2026. Źródła: dane producenta + DIN 18560-4:2012-06.