Gann tłuczek ręczny – rozdrabnianie próbki w cylindrze CM bez utraty wilgotności

Narzędzie do przygotowania próbki, które samo nie wykonuje pomiaru

Tłuczek ręczny GANN (Ref. 31003630) służy do rozdrobnienia pobranej próbki jastrychu, betonu lub tynku bezpośrednio w cylindrze ciśnieniowym zestawu Hydromat CM. Producent opisuje go jednym zdaniem: to narzędzie do szybkiego przygotowania próbki w butli CM, wraz z jej zamknięciem, w sposób zachowujący wilgotność materiału. Jesteśmy dystrybutorem GANN w Polsce i tłuczek jest u nas dostępny jako osobna pozycja katalogowa. Producent doprecyzował, że słowo „zamknięcie” oznacza pokrywę wchodzącą w skład tej pozycji - naczynie zamyka się nią na czas kruszenia próbki.

To jest akcesorium, a nie przyrząd pomiarowy. Tłuczek nie mierzy niczego, nie ma zakresu pomiarowego ani klasy dokładności i nie działa samodzielnie – potrzebuje kompletnego zestawu karbidowego: cylindra ciśnieniowego, ciśnieniomierza, wagi, kulek i ampułek węgliku wapnia. Jeżeli takiego zestawu jeszcze nie masz, właściwym punktem wyjścia są Hydromat CM-B Standard (Ref. 30002900), Hydromat CM-B Pro (Ref. 30002910) albo Hydromat CM-P Pro (Ref. 30002920).

Metoda karbidowa CM jest w budownictwie pomiarem rozstrzygającym – to na jej podstawie zapada decyzja o ułożeniu parkietu, wykładziny czy płytek na jastrychu. Norma DIN 18560-4:2012-06 opisuje wilgotność jastrychu gotowego do krycia właśnie w CM-%. Każdy element procedury, który wpływa na to, ile wody zostanie w próbce do chwili zamknięcia cylindra, wpływa więc bezpośrednio na wynik badania.

Rozdrabnianie to jedyny etap pomiaru CM, w którym próbka jest otwarta na powietrze

Przebieg badania karbidowego jest szczelny na całej długości poza jednym miejscem. Materiał wykuwa się z warstwy i od razu zbiera na tacę, cylinder po zamknięciu jest układem zamkniętym, a reakcja węgliku wapnia z wodą przebiega w izolacji od otoczenia. Jedyny moment, w którym rozdrobniony materiał ma kontakt z powietrzem hali, mieszkania albo otwartej budowy, to etap rozdrabniania i ważenia naważki.

Rozdrobnienie wielokrotnie zwiększa powierzchnię materiału. Świeżo skruszony jastrych rozsypany na tacy oddaje wilgoć do powietrza znacznie szybciej niż ten sam materiał w kawałku – a robi to dokładnie w tych minutach, w których operator odważa naważkę, odmierza ampułkę i domyka pokrywę. Producent nazywa tę cechę tłuczka zachowaniem zawartości wilgoci i to jest cały sens tej pozycji katalogowej.

Kierunek błędu jest jednoznaczny: próbka podsuszona w trakcie przygotowania daje wynik zaniżony. Woda, która wyparowała z tacy, nie przereaguje z węglikiem, ciśnienie w cylindrze będzie niższe, a jastrych wyjdzie na badaniu suchszy, niż jest naprawdę. To najgorszy możliwy kierunek pomyłki, bo prowadzi wprost do zgody na ułożenie okładziny na warstwie, która jeszcze nie jest gotowa. Skutkiem bywa odspojenie kleju, wybrzuszenie parkietu albo wykwity pod wykładziną – koszt wielokrotnie wyższy niż koszt narzędzia.

Tłuczek przenosi ten etap do wnętrza cylindra. Materiał trafia tam w kawałkach i jest kruszony dopiero w naczyniu, w którym zostanie do końca oznaczenia, więc powierzchnia świeżego przełomu powstaje tam, gdzie nie ma dokąd oddać pary wodnej. Pokrywa naczynia należy do kompletu i to ona domyka ten argument: naczynie pozostaje zamknięte również w trakcie kruszenia, więc świeży przełom nie ma kontaktu z powietrzem pomieszczenia na żadnym etapie przygotowania próbki. Przy okazji skraca to samą czynność, bo odpada przekładanie rozdrobnionego materiału z tacy do cylindra.

Producent stawia to samo wymaganie wprost w instrukcji zestawu Hydromat CM: rozdrabnianie ma przebiegać możliwie szybko i w miejscu osłoniętym od wiatru, a przygotowanie próbki tłuczkiem opisuje jako pracę w układzie zamkniętym. Instrukcja dopuszcza przy tym obie drogi i to jest realny wybór: albo materiał kruszy się w worku PE ułożonym w tacy na gruz, albo tłuczkiem bezpośrednio w naczyniu pomiarowym. Cel jest w obu przypadkach ten sam - ziarno poniżej 5 mm, z próbki usunięte kruszywo grubsze niż 2 mm - a różni je tylko to, ile czasu rozdrobniony materiał spędza na powietrzu. Tłuczek zdejmuje przy okazji drugą stratę: odpryski, które w tacy na gruz wylatują poza próbkę i zmieniają jej skład, a próbka ma być reprezentatywna dla całego przekroju badanej warstwy.

Gdzie dokładnie tłuczek wchodzi w sekwencję pomiaru

Poniżej przebieg oznaczenia zestawem Hydromat CM z zaznaczonym miejscem, w którym używa się tłuczka. Kolejność ma znaczenie, bo od niej zależy, jak długo materiał pozostaje odsłonięty.

1. Z badanej warstwy wykuwa się próbkę na całej jej grubości – służą do tego dłuto płaskie i młotek 1000 g z zestawu. Materiał zbiera się na tacę na gruz albo do worka PE (Ref. 31003649).
2. Do cylindra ciśnieniowego nasypuje się pobrany materiał - nieco więcej, niż ma wynieść naważka. Część próbki zostaje na tłuczku i na ściankach naczynia, a im mokrzejszy materiał, tym więcej się go tam klei.
3. Tu pracuje tłuczek: próbkę rozdrabnia się nim w naczyniu zamkniętym pokrywą, a nie na tacy. Materiał ma osiągnąć ziarno poniżej 5 mm.
4. Rozdrobniony materiał wysypuje się z cylindra i odważa dokładnie na wadze elektronicznej (Ref. 31003642). Standardowa naważka to 50 g albo 100 g, zależnie od spodziewanego zakresu wilgotności. Cylinder przed właściwym napełnieniem czyści się na sucho.
5. Odważoną naważkę przesypuje się do czystego cylindra i dokłada zestaw kulek ze stali nierdzewnej (Ref. 31003615) i ampułkę węgliku wapnia. Cylinder zamyka się pokrywą z ciśnieniomierzem.
6. Zestawem wstrząsa się według instrukcji, aby kulki rozbiły ampułkę i wymieszały węglik z materiałem. W tym momencie uruchamia się cyfrowy stoper (Ref. 31003648) – reakcja trwa około 10 minut.
7. Po sygnale odczytuje się wskazanie ciśnieniomierza i odnosi je do tabeli przeliczeniowej dla użytej naważki. Wynik otrzymuje się w CM-%.
8. Cylinder rozpręża się na zewnątrz, w miejscu przewiewnym, z dala od źródeł zapłonu, a resztki utylizuje zgodnie z kartą charakterystyki węgliku wapnia.

Bez tłuczka kroki od drugiego do czwartego wyglądają inaczej: materiał rozdrabnia się na tacy albo w worku, a dopiero potem odważa i przesypuje do cylindra. Różnica to kilka dodatkowych minut, przez które rozdrobniona próbka schnie na powietrzu, plus ryzyko utraty części materiału przy przesypywaniu.

Wklęsłe dno cylindra, dopasowany tłuczek i czyszczenie na sucho

Tłuczek nie jest zwykłym prętem. Instrukcja zestawu Hydromat CM opisuje wnętrze cylindra jako naczynie z wklęsłym dnem, a kształt tłuczka jest do tego dna dopasowany. Kruszenie idzie dzięki temu łatwiej, a rozdrobniony materiał nie odkłada się w krawędziach dna, gdzie zostałby poza naważką i poza reakcją.

Stąd bierze się druga zasada: materiału nasypuje się nieco więcej, niż ma wynieść naważka. Nadmiar nie jest marnotrawstwem, tylko elementem procedury - naważkę odważa się dopiero po rozdrobnieniu, więc to, co zostało na tłuczku i na ściankach, po prostu nie wchodzi do pomiaru. Producent zwraca uwagę, że przy materiale bardzo mokrym zostaje go najwięcej.

Trzecia zasada dotyczy czyszczenia. Cylinder czyści się wyłącznie na sucho: szczotką do cylindra, potem suchą ściereczką naciągniętą na szczotkę, a wnętrze pokrywy i uszczelkę pokrywy pędzlem. Wodą się go nie myje - węglik wapnia reaguje z nią gwałtownie, a resztki odczynnika rozkłada się wodą osobno, poza naczyniem i zgodnie z kartą charakterystyki. Naczynie ma być przed każdym napełnieniem suche i czyste, bo każda woda pozostawiona w cylindrze przereaguje z węglikiem dokładnie tak samo jak woda z próbki.

Czego tłuczek nie zastępuje – rola kulek ze stali nierdzewnej

Przy pobieżnym czytaniu specyfikacji łatwo pomyśleć, że tłuczek i kulki robią to samo, bo obie pozycje trafiają do tego samego cylindra. Tak nie jest i warto to rozdzielić przed zamówieniem.

Innymi słowy: kulki są elementem samej reakcji, a tłuczek elementem przygotowania próbki. Zestaw bez kulek nie wykona pomiaru w ogóle; zestaw bez tłuczka wykona go, tylko rozdrabnianie odbędzie się poza cylindrem – z konsekwencją opisaną wyżej. Obie pozycje są u nas dostępne osobno, więc żadna z nich nie unieruchamia zestawu na dłużej niż czas dostawy.

Do których zestawów Hydromat CM tłuczek należy

Katalog GANN wymienia przy tej pozycji dwa zestawy zgodne, a fabrycznie dokłada tłuczek tylko do jednego z nich. Producent potwierdził jednak wprost, że naczynie pomiarowe jest we wszystkich zestawach CM to samo, więc tłuczka można używać z każdym z trzech. Rozróżnienie, które zostaje, dotyczy już tylko tego, czy pozycję trzeba dokupić, czy się ją ma w walizce.

Warto to zestawić z pełną listą różnic między zestawami, bo tłuczek jest w niej jedną z czterech pozycji.

Jeżeli masz zestaw CM-B Pro i zależy Ci na pracy dokładnie tak, jak przewiduje ją wersja CM-P Pro, tłuczek jest pierwszą z czterech brakujących pozycji – i jedyną, która dotyczy samego przebiegu przygotowania próbki.

Kiedy tłuczek naprawdę zmienia wynik

Przy narzędziu, które z pozoru da się zastąpić czymkolwiek twardym, pojawia się pytanie, czy nie wystarczy młotek, którym i tak wykuwa się próbkę. Odpowiedź zależy od tego, jak często i w jakich warunkach się mierzy.

• Pomiar okazjonalny, w warunkach warsztatowych – przy jednym badaniu na kwartał, wykonywanym w pomieszczeniu o stabilnym klimacie, staranne i szybkie rozdrobnienie na tacy prowadzi do wyniku, który mieści się w praktyce budowlanej.
• Pomiar seryjny na budowie – przy kilku albo kilkunastu punktach w ciągu dnia różnica robi się systematyczna, bo każdy pomiar traci wilgoć w tym samym miejscu procedury i w tę samą stronę. Wyniki nie rozrzucają się losowo, tylko wszystkie schodzą w dół.
• Praca w gorącym i suchym powietrzu – ogrzewanie podłogowe w trybie wygrzewania, nadmuchy budowlane, osuszacze, lato w hali. To sytuacje, w których rozdrobniona próbka schnie najszybciej.
• Pomiar do protokołu odbioru – gdy wynik trafia do dokumentacji i staje się podstawą decyzji o rozpoczęciu prac wykończeniowych, warto wyeliminować każde źródło błędu, które da się wyeliminować sprzętem.
• Materiał zbrylony i twardy – jastrych cementowy, mocno związany beton albo warstwy wielokrotnie zagęszczane rozdrabnia się trudniej niż anhydryt czy tynk, a im dłużej to trwa, tym większa strata.

Argument za dedykowanym narzędziem nie polega tu na tym, że jest ono wyjątkowo wyrafinowane. Polega na tym, że pasuje do cylindra, jedzie razem z walizką transportową P (Ref. 31005086) i jest zawsze na miejscu w chwili, w której jest potrzebne – a nie leży w bagażniku albo w drugim aucie.

Dane techniczne tłuczka ręcznego GANN

Producent podaje przy tej pozycji wyłącznie przeznaczenie, listę zgodnych zestawów i masę katalogową. Nie ma tu zakresów pomiarowych ani klasy dokładności, bo tłuczek nie uczestniczy w torze pomiarowym – wpływa na wynik przez to, w jakim stanie próbka trafia do reakcji, a nie przez własną charakterystykę.

Pozostałe akcesoria i materiały eksploatacyjne do zestawów CM

Tłuczek jest jedną z kilkunastu pozycji, które składają się na sprawnie pracujący zestaw karbidowy. Poniżej komplet dostępny u nas osobno – z numerami referencyjnymi GANN, żeby zamówienie dało się złożyć bez dopytywania.

• Ampułki węgliku wapnia CA 7, 20 szt. (31003652) oraz 50 szt. (31003655) – odczynnik zużywany przy każdym pomiarze; substancja niebezpieczna wg UN 1402, klasa 4.3.
• Ampułki wody testowej, 10 szt. (31003626) – do kontroli sprawności zestawu i szczelności układu.
• Kulki ze stali nierdzewnej (31003615) – opakowanie zamienne, 3 szt.
• Stoper cyfrowy (31003648) – pomiar czasu reakcji węgliku, około 10 minut.
• Waga elektroniczna (31003642) – zakres do 500 g, rozdzielczość 0,1 g.
• Ciśnieniomierz PREMIUM z uszczelką (30003604) - jedyny ciśnieniomierz w aktualnej ofercie GANN, montowany we wszystkich trzech zestawach Hydromat.
• Uszczelka pokrywy i cylindra (31003612, 5 szt.) oraz uszczelka ciśnieniomierza (31003613, 5 szt.) – części zużywające się; nieszczelność zaniża wskazanie ciśnienia, czyli fałszuje wynik w tę samą stronę co podsuszona próbka.
• Worki PE 200 x 300 x 0,09 mm, 100 szt. (31003649) - do pobrania i homogenizacji próbki; na jeden pomiar zużywa się dwa worki.
• Walizka transportowa P (31005086) – walizka zestawów CM-B i CM-P.
• Compact B evo-100 (30002032) – nieniszczący miernik wstępny, którym wskazuje się miejsca warte odwiertu, zanim się zawierci.

Zanim rozdrobnisz próbkę – wybór miejsca odwiertu

Metoda karbidowa jest rozstrzygająca, ale i niszcząca: każdy pomiar to wykuty otwór w gotowej warstwie. Dlatego w praktyce poprzedza się ją szybkim skanem nieniszczącym, który wskazuje miejsca najbardziej wilgotne, a resztę powierzchni pozwala pominąć. Tłuczek przyspiesza sam pomiar CM; skan decyduje o tym, ile takich pomiarów w ogóle trzeba wykonać.

• Compact B evo-100 (30002032) – kieszonkowy miernik wstępny wchodzący fabrycznie w skład zestawu CM-P Pro; skala 0–100 jednostek, praca nieniszcząca.
• Sonda kulista B 55 BL (31013755) – producent nazywa ją wprost narzędziem wstępnym dla wszystkich pomiarów CM; współpracuje z miernikami CH 17, BL UNI 11 i BL E.
• Sonda B 50 (31003750) i sonda LB 71 (31003765) – odpowiedniki serii Classic, współpracujące między innymi z miernikiem HB 30.

Skan pojemnościowy nie zastępuje jednak metody CM i nie jest pomiarem rozstrzygającym w rozumieniu normy. Odpowiada na pytanie „gdzie jest najwilgotniej”, a nie „ile wody jest w tej warstwie”. Kolejność, która się sprawdza, to skan, potem odwiert w miejscu wskazanym przez skan, potem oznaczenie karbidowe.

Podsumowanie – dla kogo ten tłuczek

Tłuczek ręczny GANN (Ref. 31003630) to pozycja dla wszystkich, którzy pracują zestawem Hydromat CM-B Pro i chcą doprowadzić procedurę przygotowania próbki do stanu przewidzianego w wersji CM-P Pro, oraz dla użytkowników CM-P Pro potrzebujących części zamiennej. Rozdrobnienie materiału w cylindrze pomiarowym zamiast na otwartej tacy usuwa jedyne miejsce w całej procedurze, w którym próbka może oddać wilgoć do powietrza – a więc jedyne miejsce, w którym wynik może wyjść zaniżony bez winy przyrządu.

Jest to akcesorium, nie miernik: bez kompletnego zestawu karbidowego nie wykona żadnego pomiaru. Jeżeli dopiero kompletujesz wyposażenie, zacznij od wyboru zestawu, a tłuczek dobierz do niego jako uzupełnienie albo od razu weź wersję, która ma go w walizce.

Jesteśmy dystrybutorem GANN w Polsce i prowadzimy pełny asortyment akcesoriów oraz materiałów eksploatacyjnych do metody karbidowej. Napisz do nas – przygotujemy ofertę w 24 h, także na komplet części zamiennych do posiadanego zestawu.

Chcesz kalkulację cenową →

Artykuł zaktualizowany: sierpień 2026. Źródła: dane producenta + DIN 18560-4.