Gann uszczelka ciśnieniomierza – miedziane złącze manometru w zestawie CM

Płaska uszczelka miedziana do złącza manometru w zestawach Hydromat CM

Metoda karbidowa CM rozstrzyga, czy jastrych jest gotowy pod okładzinę. Odpowiedzią jest jedna liczba – ciśnienie acetylenu odczytane z manometru wkręconego w pokrywę cylindra ciśnieniowego. Między manometrem a jego gniazdem pracuje płaska uszczelka miedziana i to ona decyduje o tym, czy odczytana wartość odpowiada temu, co rzeczywiście dzieje się wewnątrz naczynia.

Opakowanie zamienne zawiera 5 uszczelek (numer referencyjny 31003613) o wymiarach Ø 18 x 13 x 1 mm. Jako dystrybutor Gann w Polsce mamy tę pozycję razem z pozostałym wyposażeniem metody CM – napisz do nas, przygotujemy ofertę w 24 h.

Zacznijmy od tego, czego ta pozycja nie robi. Uszczelka niczego nie mierzy i nie jest samodzielnym produktem: pracuje wyłącznie w komplecie z ciśnieniomierzem PREMIUM (30003604) osadzonym w cylindrze ciśnieniowym zestawu Hydromat CM-B Standard, CM-B Pro albo CM-P Pro. Jeżeli nie masz jeszcze zestawu bazowego, to nie jest pozycja, od której się zaczyna.

Połączenie, o którym się zapomina

W cylindrze ciśnieniowym zestawu Hydromat CM są dwa miejsca, przez które może uchodzić gaz. Pierwsze to styk pokrywy z korpusem, uszczelniany uszczelką pokrywy i cylindra (31003612). Drugie to gwintowane gniazdo, w które wkręcony jest manometr – i właśnie tam pracuje uszczelka 31003613.

Różnica między nimi jest zasadnicza i to ona wyznacza sposób myślenia o tej pozycji. Pokrywa otwiera się i zamyka przy każdym pomiarze, więc o jej uszczelce się pamięta. Złącze manometru rusza się tylko wtedy, gdy ktoś manometr wykręci – przy wymianie przyrządu, przy czyszczeniu gniazda albo przy odesłaniu ciśnieniomierza do kontroli. Bywa, że przez kilka lat nikt go nie dotyka. Nie znaczy to jednak, że przez ten czas nie przecieka.

Nieszczelność niczego nie sygnalizuje. Nic nie syczy, nic nie miga, a manometr posłusznie pokazuje jakąś wartość – po prostu niższą od prawdziwej. Część gazu ucieka, ciśnienie w naczyniu narasta wolniej i zatrzymuje się poniżej właściwego poziomu.

Kierunek tego błędu jest zawsze ten sam i to jest w nim najgorsze. Nieszczelność zaniża wskazanie – dokładnie tak samo jak podsuszona po drodze próbka, niedomieszany odczynnik, zbyt lekka naważka czy osłabiony węglik. Ryzyko metody CM nie jest symetryczne: pomyłka rzadko każe suszyć dłużej, a często pozwala zamknąć warstwę za wcześnie. Koszt takiej decyzji to nie cena części zamiennej, tylko zerwana okładzina.

Miedź, czyli dlaczego to jest część jednorazowa

O tej pozycji producent podaje dwie rzeczy: uszczelka jest płaska i jest wykonana z miedzi. Obie mają praktyczną konsekwencję.

Miedź odkształca się plastycznie. Przy dokręcaniu manometru uszczelka dopasowuje się do mikronierówności obu powierzchni i w tym dopasowaniu traci pierwotny kształt. Po rozkręceniu złącza już do niego nie wraca – przy ponownym montażu ten sam krążek nie ułoży się drugi raz tak samo dobrze.

Praktyczna zasada jest więc krótka: rozkręcasz złącze manometru – zakładasz nową uszczelkę. Stąd bierze się sprzedaż w opakowaniach po pięć sztuk. Nie kupuje się jednej sztuki na jeden montaż, tylko zapas, który leży w walizce i jest pod ręką w chwili, gdy manometr trzeba wykręcić.

Gdzie w torze pomiarowym siedzi to złącze

Zanim próbka trafi do cylindra, trzeba wiedzieć, gdzie wiercić. Odwiert wykonany w suchym miejscu nic nie wnosi, a pominięty w mokrym potrafi zaważyć na terminie. Do wskazania miejsc służy pomiar wstępny – nieniszcząco, miernikiem Compact B evo-100 albo sondą kulistą B 55 BL. Dopiero potem zaczyna się właściwa procedura.

1. Pobranie próbki z wytypowanego miejsca, na głębokości wynikającej z grubości warstwy.
2. Rozdrobnienie próbki tłuczkiem ręcznym (31003630) tak, aby nie zdążyła oddać wilgoci do otoczenia.
3. Odważenie naważki na wadze elektronicznej (31003642) – wynik metody CM jest ilorazem, więc masa musi się zgadzać.
4. Przeniesienie naważki do cylindra, najwygodniej w worku PE (31003649), razem z kompletem kulek ze stali nierdzewnej (31003615).
5. Dodanie ampułki węgliku wapnia CA 7 (31003652 lub 31003655 w opakowaniu na 50 pomiarów).
6. Zamknięcie cylindra pokrywą z uszczelką 31003612 i wstrząsanie, aż kulki rozbiją ampułkę i wymieszają odczynnik z próbką.
7. Odczyt ciśnienia na manometrze po czasie odmierzonym stoperem (31003648) – i to jest krok, w którym uszczelka 31003613 pracuje pod pełnym ciśnieniem acetylenu.

Uszczelka manometru jest obciążona przez cały czas trwania reakcji, ale rozstrzyga się na niej dopiero ostatni krok. Wszystko, co wydarzyło się wcześniej – właściwe miejsce odwiertu, nienaruszona wilgotność próbki, dokładna naważka, świeży odczynnik – zamienia się w liczbę dopiero na tarczy manometru. Jeżeli po drodze do tej tarczy uchodzi gaz, cała staranność poprzednich sześciu kroków nie ma znaczenia.

Skąd wiadomo, że uszczelka manometru przecieka

Zestaw Hydromat CM ma własne badanie kontrolne i to ono odpowiada na to pytanie. Do oczyszczonego cylindra wkłada się komplet kulek stalowych, ampułkę wody testowej (31003626) i ostrożnie ampułkę węgliku wapnia. Reakcja przebiega normalnie, więc każda kontrola zużywa również jedną ampułkę odczynnika – dokładnie tak samo jak zwykły pomiar.

Kryterium jest podwójne. Ciśnienie podane na opakowaniu ampułek testowych ma zostać osiągnięte w ciągu najwyżej 10 minut i utrzymać się stabilnie przez co najmniej 20 minut. Pierwsza liczba mówi o dokładności samego manometru, druga o szczelności naczynia. Złącze uszczelnione pozycją 31003613 siedzi dokładnie na granicy między jednym a drugim – jest częścią przyrządu i jednocześnie częścią granicy naczynia, więc jego stan waży na obu kryteriach naraz.

Test ma jednak jedno ograniczenie, o którym trzeba wiedzieć z góry. Mówi, że naczynie przecieka, ale nie mówi, w którym z dwóch miejsc. Nieszczelna pokrywa i nieszczelne gniazdo manometru dają ten sam objaw: ciśnienie narasta zbyt wolno albo spada w trakcie dwudziestominutowej obserwacji.

Stąd rozwiązanie zbieżne z zaleceniem producenta, który przy nieszczelności każe sprawdzić oba połączenia: przy nierozstrzygniętym wyniku wymienia się obie uszczelki naraz – 31003613 na złączu manometru i 31003612 pod pokrywą. Obie sprzedaje się w opakowaniach po pięć sztuk, więc po wymianie zapas i tak zostaje, a badanie kontrolne można powtórzyć od razu, zamiast rozstrzygać po kolei dwa warianty i zużywać na to dwie ampułki odczynnika.

Producent wymienia to złącze z nazwy - zapach czosnku albo siarki

Test wodą testową nie wskazuje miejsca przecieku, ale instrukcja obsługi zestawu opisuje objaw, który wskazuje na niego bezpośrednio. Jeżeli w trakcie badania pojawi się zapach przypominający czosnek albo siarkę, kontrolę należy przerwać - to znaczy, że mieszanina gazowa uchodzi z naczynia. Zapach bierze się z zanieczyszczeń towarzyszących acetylenowi i jest jedynym sygnałem nieszczelności odbieranym od razu, bez czekania na spadek wskazania.

Producent wskazuje przy tym trzy miejsca do sprawdzenia i to złącze jest wymienione z nazwy:

• uszczelka pokrywy i cylindra (Ref. 31003612) - wymienia się ją i powtarza badanie,
• zaczepy mocujące cylindra - klamry dociskające pokrywę,
• miedziana uszczelka ciśnieniomierza - czyli ta pozycja; instrukcja każe sprawdzić, czy złącze jest dostatecznie mocno dociśnięte, i dopuszcza jego wyregulowanie albo dokręcenie.

Ostatni punkt jest wart uwagi, bo bywa mylony z zasadą opisaną wyżej. Dokręcenie złącza jest czynnością diagnostyczną - sprawdzasz, czy poluzowany manometr nie jest całą przyczyną. Wymiana uszczelki dotyczy sytuacji, w której złącze zostało rozłączone: miedź odkształca się plastycznie i raz zaciśnięty pierścień nie odtworzy przylegania po ponownym montażu. Jedno nie zastępuje drugiego.

Producent nie podaje przy tym ani momentu dokręcenia, ani dopuszczalnej liczby cykli uszczelki - stąd zalecenie praktyczne pozostaje bez zmian: jeżeli manometr został wykręcony, przy montażu zakładaj nową uszczelkę.

Dwie uszczelki w jednym cylindrze – czym się różnią

Zestaw CM ma w spisie części zamiennych dwie pozycje o podobnej nazwie i to bywa źródłem pomyłki przy zamówieniu. Nie są zamienne: mają inne wymiary, inne miejsce pracy i inny tryb zużycia.

Wniosek jest wygodniejszy do wyciągnięcia od strony ciśnieniomierza niż od strony pokrywy. Zużycie uszczelki pokrywy da się przewidzieć, bo rośnie razem z liczbą wykonanych badań – kto robi dużo pomiarów, ten wie, że wypada ją wymienić. Uszczelki manometru nie planuje nikt, bo złącze potrafi stać nietknięte latami i nie daje żadnego powodu, żeby o nim myśleć. Potrzeba jej pojawia się nagle i zawsze w tym samym momencie: w chwili, gdy manometr zostaje wykręcony – a wtedy albo zapasowa uszczelka leży w walizce, albo zestaw czeka na przesyłkę.

Kiedy zamówić uzupełnienie

• Zawsze, gdy wykręcasz manometr – przy wymianie przyrządu, czyszczeniu gniazda albo odesłaniu ciśnieniomierza do sprawdzenia. Nowa uszczelka jest częścią tej czynności, a nie osobną naprawą.
• Razem z nowym ciśnieniomierzem PREMIUM (30003604). Producent kompletuje go razem z uszczelką, ale każde późniejsze rozkręcenie złącza wymaga kolejnej – i wtedy o przestoju decyduje to, czy zapas jest pod ręką.
• Gdy kontrola wodą testową nie przeszła i nie wiadomo, które złącze przecieka – wtedy razem z uszczelką pokrywy i cylindra (31003612), bo wymienia się obie naraz.
• Gdy zestaw wraca do użycia po dłuższej przerwie. Uszczelka manometru zużywa się od czasu i od demontażu, a nie od liczby pomiarów, więc przestój niczego nie oszczędza. Pierwsze badanie po przerwie warto zacząć od kontroli wodą testową.
• Przy okazji zamówienia materiałów eksploatacyjnych – ampułek węgliku wapnia, ampułek wody testowej i worków PE. Drobne części kompletuje się jedną przesyłką, a nie w chwili, gdy okazują się potrzebne.

Zgodność – gdzie ta uszczelka jest przewidziana

Uszczelka 31003613 figuruje na tej samej liście części zamiennych przy wszystkich trzech zestawach karbidowych Hydromat CM. Nie jest więc pozycją przypisaną do jednego wariantu walizki, tylko standardowym elementem eksploatacyjnym całej rodziny.

Ciśnieniomierz PREMIUM jest dziś jedynym manometrem oferowanym do zestawów Hydromat CM, więc pytanie o dobór uszczelki sprowadza się do jednej odpowiedzi. Sama metoda karbidowa pozostaje w budownictwie podstawowym sposobem oznaczania wilgotności jastrychu przed ułożeniem okładziny – wskazuje ją między innymi norma DIN 18560-4 – a to znaczy, że wynik z tego manometru bywa dokumentem, a nie tylko wskazówką dla wykonawcy.

Objaw w cylindrze – czy wymiana tej uszczelki go usunie

Granice zastosowania

• To nie jest przyrząd pomiarowy. Uszczelka nie mierzy niczego i nie działa poza cylindrem ciśnieniowym zestawu Hydromat CM.
• Nie zastępuje uszczelki pokrywy i cylindra (31003612). Inne wymiary, inne miejsce, inna rola – obie muszą być sprawne, żeby naczynie trzymało ciśnienie.
• Nie naprawi uszkodzonego manometru. Jeżeli po wymianie obu uszczelek ciśnienie nadal nie utrzymuje się przez 20 minut albo wskazanie odbiega od wartości kontrolnej, problem jest w przyrządzie lub w korpusie naczynia.
• Nie zwalnia z oczyszczenia gniazda. Miedź dopasowuje się do powierzchni, ale nie wypełni resztek po poprzedniej uszczelce ani zanieczyszczeń na gwincie.
• Producent nie podaje zalecanego interwału wymiany ani liczby cykli. Kryterium jest wynik kontroli wodą testową i fakt rozkręcenia złącza, a nie kalendarz.

Dane techniczne

Granica opisu producenta. GANN podaje przy tej pozycji wymiary, kształt i materiał – i na tym kończy. Nie publikuje twardości miedzi, momentu dokręcenia manometru, dopuszczalnej liczby cykli ani zakresu temperatury pracy złącza. Nie próbujemy tych wartości uzupełniać własnym szacunkiem: wystarczającym kryterium eksploatacyjnym jest badanie kontrolne wodą testową, które sprawdza rzeczywisty stan naczynia, a nie jego przewidywaną trwałość.

Bezpieczeństwo pracy z węglikiem wapnia

• Węglik wapnia w kontakcie z wodą zawartą w próbce wydziela acetylen – gaz palny. Cylinder napełniaj i rozprężaj w miejscu przewietrzanym, z dala od źródeł zapłonu i otwartego ognia.
• Nie otwieraj cylindra pod ciśnieniem. Naczynie rozprężaj w sposób i w kolejności opisanej w instrukcji zestawu.
• Ampułki przechowuj sucho, w zamkniętym opakowaniu – przypadkowy kontakt z wilgocią z powietrza osłabia odczynnik i psuje wynik następnego badania.
• Nieszczelne złącze oznacza, że acetylen uchodzi do otoczenia. To drugi, niezależny od dokładności pomiaru powód, żeby wymiany uszczelki nie odkładać.

Pozostałe wyposażenie i materiały eksploatacyjne do metody CM

Cała rodzina wyposażenia metody karbidowej jest u nas dostępna pozycja po pozycji – zarówno zestawy kompletne, jak i pojedyncze części zamienne oraz materiały zużywalne:

• Hydromat CM-B Standard (30002900) – walizkowy zestaw karbidowy do jastrychów i murów.
• Hydromat CM-B Pro (30002910) – ten sam zestaw z cyfrowym stoperem.
• Hydromat CM-P Pro (30002920) – zestaw uzupełniony o miernik wstępny wilgotności budowlanej.
• Ciśnieniomierz PREMIUM (30003604) – manometr, którego złącze uszczelnia ta pozycja.
• Uszczelka pokrywy i cylindra, 5 szt. (31003612) – drugie uszczelnienie tego samego naczynia.
• Ampułki węgliku wapnia CA 7, 20 szt. (31003652) – odczynnik na dwadzieścia badań.
• Ampułki węgliku wapnia CA 7, 50 szt. (31003655) – opakowanie do pomiarów seryjnych.
• Ampułki wody testowej, 10 szt. (31003626) – badanie kontrolne szczelności naczynia i dokładności manometru.
• Kulki ze stali nierdzewnej (31003615) – rozbijają ampułkę i mieszają odczynnik z próbką.
• Waga elektroniczna (31003642) – odważanie naważki o wymaganej masie.
• Tłuczek ręczny (31003630) – rozdrabnianie próbki bez utraty wilgotności.
• Stoper cyfrowy (31003648) – odmierzanie czasu reakcji.
• Walizka transportowa P (31005086) – przenoszenie kompletu na budowę.
• Compact B evo-100 (30002032) – kieszonkowy miernik wskazujący miejsca, w których warto wykonać odwiert.
• Worki PE, 100 szt. (31003649) – przeniesienie próbki z miejsca odwiertu do cylindra bez utraty wilgoci.

Podsumowanie

Uszczelka ciśnieniomierza 31003613 to drobna, płaska miedziana część, od której zależy, czy liczba odczytana z manometru odpowiada temu, co dzieje się w cylindrze. Jest przy tym jedynym elementem uszczelniającym zestawu CM, o którym nikt nie myśli z wyprzedzeniem – bo złącze manometru stoi nietknięte tak długo, aż ktoś je rozkręci.

Dlatego najprostszym sposobem utrzymania wiarygodności metody CM jest trzymanie opakowania pięciu uszczelek w walizce razem z uszczelkami pokrywy i ampułkami wody testowej. Wtedy wykręcenie manometru jest czynnością serwisową wykonywaną na miejscu, a nie przerwą w pracy do czasu dostawy – a badanie kontrolne, które nie przeszło, można od razu powtórzyć po wymianie obu uszczelek.

Jesteśmy dystrybutorem Gann w Polsce i prowadzimy komplet wyposażenia metody karbidowej – od zestawów Hydromat CM po pojedyncze materiały eksploatacyjne. Napisz do nas, a przygotujemy ofertę w 24 h.

Chcesz kalkulację cenową →

Artykuł zaktualizowany: sierpień 2026. Źródła: dane producenta + norma DIN 18560-4.